SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI
"SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR" jurnali mualliflar va o'qituvchilarga o'quv amaliyoti va boshqa sohalarda o'z ilmiy maqolalarini nashr etish imkoniyatini beradi. "SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR" jurnali bir oyda bir marta ko'rib chiqiladigan ochiq kirishli jurnaldir. Jurnal axloqiy ochiq nashr etikasi va amaliyotiga amal qiladi. Nashr qilish uchun qabul qilingan barcha maqolalar, uslubiy qo’llanmalar va metodik tavsiyalar ikki tomonlama ko'rib chiqish jarayonidan o'tadi. Jurnal konstruktivizm, hamkorlik, yaxlitlik, aks ettirish va so'rovga asoslangan o'qitish hamda uning ko'p tarmoqli sohalarini o’z ichiga qamrab oladi. Saytdagi havolasi: http://innovativepublication.uz.Nomlanishi: «Journal of Effective Learning and Sustainable Innovation».Tillari: o’zbek, rus, ingliz, arab, turk, qoraqalpoq. Muassis: “INNOVATIVE PUBLICATION” MCHJ.Nashr boshlanish yili: 2023. Davomiyligi: yiliga 12 ta son. Ixtisosligi (sohalar): Aniq fanlar, Filologiya fanlari, Ijtimoiy-gumanitar fanlari, Tibbiyot fanlari, Texnika fanlari, Pedagogik fanlari, Turizm fanlari, Iqtisod fanlariYuridik fanlari, Tabiiy fanlar, San'atshusolik fanlari
INDICATORS AND METHODS FOR ASSESSING INTERBANK COMPETITION ENVIRONMENT: THE CASE OF UZBEKISTAN BANKING SECTOR
This article provides comprehensive analysis of indicators and methods for assessing the interbank competition environment in Uzbekistan's banking sector based on empirical data from 2020-2024.
Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
EFFECTIVE MODELS OF HEALTHCARE FINANCING
This article provides comprehensive analysis of various models of healthcare financing and their effectiveness based on empirical data from 2023-2024.
Fuqarolarda huquqiy madaniyatni rivojlantirishda milliy g‘oya tamoyillarining ijtimoiy-psixologik mexanizmlari
Ushbu maqolada fuqarolarda huquqiy madaniyatni rivojlantirishda milliy g‘oya tamoyillarining o‘rni va ularning ijtimoiy-psixologik ta’sir mexanizmlari tahlil qilinadi. Milliy g‘oya inson ongiga ta’sir qiluvchi kuch sifatida huquqiy ong, mas’uliyat, vatanparvarlik, ijtimoiy faollik va qonunga hurmat kabi fazilatlarning shakllanishiga yordam beradi. Shuningdek, huquqiy madaniyatning rivoji nafaqat davlat siyosati, balki fuqarolarning shaxsiy ongidagi ijtimoiy-psixologik jarayonlar orqali kechishi ko‘rsatib o‘tiladi. Maqolada milliy g‘oyaning tarbiyaviy, ma’naviy va axloqiy omillar orqali huquqiy xulq-atvorni shakllantirishdagi roli yoritiladi. Tadqiqot natijalari milliy g‘oya tamoyillarini to‘g‘ri tushunish va ularni amaliy hayotga tatbiq etish huquqiy madaniyatni oshirishning eng samarali yo‘llaridan biri ekanligini ko‘rsatadi.
This article analyzes ways and mechanisms for diversifying local budget revenues based on Uzbekistan's experience and international practice.
MOSLASHUVCHAN TA’LIM VA AI-GA ASOSLANGAN TAVSIYA TIZIMLARINING TA’LIM JARAYONIDA QO‘LLANILISHI
Maqola zamonaviy ta’lim tizimida moslashuvchan ta’lim va sun’iy intellekt (AI) ga asoslangan tavsiya tizimlarining o‘rni va qo‘llanilishini tahlil qiladi. Unda individual yondashuv, shaxsiylashtirilgan o‘rganish va adaptiv ta’limning nazariy asoslari, AI tavsiya tizimlarining mexanizmlari, ta’lim jarayonidagi afzalliklari, muammolari va kelajak istiqbollari ko‘rib chiqilgan. Maqola ta’limda AI integratsiyasi va moslashuvchan yondashuvning pedagogik ahamiyatini yoritadi va kelajak istiqbollarini tavsiflaydi.
RUHIY MUSTAHKAMLIKNING HUQUQIY ARXITEKTURASI:MILLIY G’OYA ASOSIDA SHAXSNI MODELLASHTIRISH
Ushbu maqola ruhiy mustahkamlik va shaxsning huquqiy, psixologik va ma’naviy jihatlarini milliy g‘oya asosida modellashtirish masalalarini o‘rganadi. Maqolada shaxsning ichki psixologik barqarorligi, ijtimoiy va huquqiy me’yorlar bilan uyg‘unligi, milliy qadriyatlar orqali shakllanishi, hamda ruhiy mustahkamlikni yaratishda davlat siyosati va qonuniy mexanizmlarning roli tahlil qilinadi.
MAGISTRLIK DISSERTATSIYASI MAVZUSI: "METABOLIK ASSOTSIRLANGAN YOG'LI JIGAR KASALLIGIDA INSULINGA REZISTENTLIKNI BOG'LIQLIK XUSUSIYLARI"
Metabolik assotsirlangan yog'li jigar kasalligi (MASLD), avvalroq alkogolsiz yog'li jigar kasalligi (NAFLD) nomi bilan ma'lum bo'lgan, hozirgi kunda dunyo bo'ylab eng tarqalgan jigar patologiyalaridan biri hisoblanadi. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, jahon aholisining taxminan 25-30 foizi ushbu kasallikdan aziyat chekadi va bu ko'rsatkich obezitet, 2-tipli diabet va metabolik sindrom bilan og'rigan bemorlarda 70 foizdan ortiqni tashkil etadi. Mazkur kasallikning rivojlanishida insulinga rezistentlik markaziy o'rin tutadi va bu patogenetik bog'liqlik so'nggi yillardagi ilmiy tadqiqotlarning asosiy yo'nalishlaridan biriga aylangan. Magistrlik dissertatsiyasi doirasida "Metabolik assotsirlangan yog'li jigar kasalligida insulinga rezistentlikni bog'liqlik xususiyatlari" mavzusi bo'yicha adabiyotlar sharhi yozilmoqda. Ushbu sharh zamonaviy ilmiy adabiyotlar, jumladan, recenziyalanadigan jurnallardagi maqolalar, meta-tahlillar, klinik ko'rsatma qo'llanmalar va so'nggi yillardagi yangi tadqiqotlarni o'z ichiga oladi. Adabiyotlar sharhi xalqaro va mahalliy manbalarni qamrab olib, mavzuning nazariy asoslarini, zamonaviy diagnostika usullarini, davolash yondashuvlarini va kelgusidagi tadqiqot yo'nalishlarini yoritadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, so'nggi o'n yil ichida ushbu sohadagi tushunchalar va yondashuvlar sezilarli darajada o'zgardi, xususan, 2020-yilda taklif etilgan yangi terminologiya va diagnostik kriteriyalar tibbiyot amaliyotida inqilobiy o'zgartirishlar qildi.
XX ASR OXIRI - XXI ASR BOSHIDAGI RUS SHE’RIYATIDA LIRIK EMOTSIYANI YARATISH VOSITASI SIFATIDA TO‘LIQSIZ GAPLAR
Maqola XX asr oxiri - XXI asr boshidagi rus lirikasida to‘liq bo‘lmagan gaplarning stilistik funksiyalarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Unda mazkur sintaktik birliklarning lirik hissiyot yaratishdagi, pauza hosil qilishdagi, matnning parchalanganlik va subyektivlik xususiyatlarini kuchaytirishdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. O. Sedakova, B. Rijiy, M. Stepanova va boshqa shoirlar asarlari misolida sintaktik to‘liqsizlik matnning emotsional ifodaliligini va poetik individualligini ta’minlaydigan muhim vosita ekani ko‘rsatib beriladi.
IJTIMOIY BARQAROR RIVOJLANISHDA TARIX VA FALSAFA FANLARINING O`RNI HAMDA AHAMIYATI
Maqolada ijtimoiy barqaror rivojlanish jarayonida tarix va falsafa fanlarining nazariy hamda amaliy ahamiyati yoritilgan. Tarixiy tafakkur jamiyat taraqqiyotining uzviyligini ta’minlasa, falsafa ijtimoiy ong, axloqiy qadriyatlar va tanqidiy fikrlashni shakllantirishda muhim metodologik asos bo‘lib xizmat qiladi. Tadqiqotda ushbu fanlarning ijtimoiy barqarorlik, milliy o‘zlikni anglash va ma’naviy taraqqiyotdagi roli ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Natijalar tarix va falsafa fanlarini ta’lim tizimi va ijtimoiy siyosatga chuqur integratsiya qilish barqaror rivojlanishga xizmat qilishini ko‘rsatadi.
METABOLIK ASSOTSIRLANGAN STEATOGEPATITLI BEMORLARNING DIAGNOSTIKASINI OPTIMALLASHTIRISH BO`YICHA ADABIYOTLAR SHARHIv
Metabolik assotsiatsiyalangan steatogepatit (MASH) metabolik disfunktsiya bilan bog‘liq steatotik jigar kasalligi (MASLD) spektrining faol va progressiv shakli bo‘lib, fibroz rivojlanishi va sirroz hamda gepatosellyulyar karsinoma xavfi bilan bevosita aloqador. So‘nggi yillarda atamalar va diagnostik yondashuvlar sezilarli yangilandi: klinik amaliyotda invaziv bo‘lmagan testlar (NIT) yordamida “at-risk” (kamida F2 fibroz) bemorlarni erta aniqlash, ularni to‘g‘ri yo‘naltirish hamda monitoring qilish diagnostikaning asosiy maqsadiga aylandi. Ushbu adabiyotlar sharhida MASH patogenezi va klinik fenotiplari, laborator ko‘rsatkichlar va skorlash tizimlari (FIB-4, NFS), elastografiya (VCTE), MR asosidagi texnologiyalar (MRI-PDFF, MRE), zardob biomarkerlari (ELF, PRO-C3) hamda kombinatsiyalangan algoritmlar bo‘yicha dalillar tahlil qilinadi. Shuningdek, diagnostikani optimallashtirish uchun bosqichma-bosqich (risk-stratifikatsiya → ikkilamchi baholash → ixtisoslashgan yo‘naltirish) yondashuvning amaliy modeli taklif etiladi.
IMKONIYATI CHEKLANGAN O'SMIRLARNING IJTIMOIY- PSIXOLOGIK ADAPTATSIYASINING KOGNITIV RIVOJLANISHGA TA'SIRI.
Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan o‘smirlarning ijtimoiy-psixologik adaptatsiyasi jarayonining ularning kognitiv rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’siri tahlil qilinadi. O‘smirlik davri inson shaxsining shakllanishida, ijtimoiy munosabatlar tizimiga kirishida va o‘z “men”ini anglashda muhim bosqich hisoblanadi. Bu davrda imkoniyati cheklangan o‘smirlarning jamiyatga moslashuvi ularning intellektual, emotsional hamda ijtimoiy rivojlanish ko‘rsatkichlariga bevosita ta’sir qiladi. Maqolada psixologik qo‘llab-quvvatlash tizimlari, inklyuziv ta’lim muhiti, kognitiv rivojlanishni rag‘batlantiruvchi metodlar hamda amaliy tadqiqot natijalari yoritilgan. Amaliy tajribalar asosida ijtimoiy-psixologik adaptatsiyaning kognitiv jarayonlarga ijobiy ta’sirini isbotlovchi natijalar keltiriladi.
YARALI KOLIT CHASTOTASI VA XAVF OMILLARINI O’RGANISH BO’YICHA ADABIYOTLAR SHARHI
Maqolada yarali kolitning tarqalish chastotasi va asosiy xavf omillarini Andijon viloyati sharoitida o‘rganishga rejalashtirilgan. Adabiyotlar tahlili asosida kasallikning epidemiologik xususiyatlari, patogenezi, immunologik mexanizmlari hamda erkaklarga xos klinik kechish jihatlari bir qancha mualliflar tomonidan o’rganilganligi yoritildi. Yarali kolit rivojlanishida genetik moyillik, ichak mikrobiotasi buzilishi, noto‘g‘ri ovqatlanish, stress va zararli odatlarning ahamiyati ko‘rsatib berilgan izlanishlar natijasi sharhlandi. Andijon viloyatida hududiy epidemiologik tadqiqotlar o‘tkazish zarurligi asoslab berildi.
Qodirxonov Muhammadaminxon Mansurxon o‘g‘li
External and Internal Factors Affecting Competitiveness in the Hotel Business
The hotel business operates in a highly competitive and dynamic environment where competitiveness determines long-term sustainability and success. This study analyzes the complex set of external and internal factors influencing competitiveness in the hotel industry using the IMRAD (Introduction, Methods, Results, and Discussion) structure. The research identifies key economic, technological, managerial, and market-related determinants and highlights strategic implications for hotel enterprises. The findings suggest that balanced management of internal resources combined with effective adaptation to external environmental factors significantly enhances hotel competitiveness.
Classification and Functional Capabilities of Smart Technologies in the Hotel Industry
This article examines the classification and functional capabilities of smart technologies used in the hotel industry. It analyzes major technological categories, including Internet of Things (IoT), artificial intelligence (AI), big data analytics, smart room systems, mobile applications, and digital platforms, and evaluates their role in enhancing service quality, operational efficiency, and customer satisfaction. The study also explores development prospects and challenges of smart technology adoption in hotels within the context of digital transformation.
O‘QUV MATNLARI SEMANTIK TUZILISHINI VIZUAL MODELLASHTIRISHNING KOGNITIV SAMARADORLIGI
Mazkur tezisda oliy ta’lim talabalarining murakkab o‘quv matnlari mazmunini anglash jarayonini kognitiv vizuallashtirish asosida takomillashtirish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqot maqsadi — matn semantikasini grafik modellashtirish orqali talabalarda axborotni tahliliy qayta ishlash ko‘nikmalarini va kognitiv resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish mexanizmlarini aniqlashdir. Metodlar sifatida dual kodlash nazariyasi, kognitiv yuklamani boshqarish hamda denotat va konseptual xaritalash usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, matnni iyerarxik-grafik modellarga o‘tkazish axborotni interpretatsiya qilish sifatini 45% ga oshiradi va ishchi xotira sig‘imini optimallashtiradi. Xulosalar vizual modellashtirishning nafaqat bilimlarni mustahkamlash, balki talabalarda metakognitiv ko‘nikmalarni shakllantirishdagi strategik ahamiyatini tasdiqlaydi.
OILAVIY AJRIMLARNI OLDINI OLISHDA TARBIYANING AHAMIYATI
Maqolada oilaviy ajrimlarni oldini olishda tarbiyaning ahamiyati, oiladagi tarbiyaning shaxsda muayyan jismoniy, ruhiy, axloqiy, ma'naviy sifatlarni shakllantirishdagi muammolari va ularni bartaraf etishning psixologik xususiyatlari haqida nazariy yoritib berilgan.
Bo’lajak o’qituvchilarda ma’suliyatlilik va tashabbuskorlik fazilatlarini rivojlantirish
Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda mas’uliyatlilik va tashabbuskorlik fazilatlarini shakllantirish hamda rivojlantirishning ahamiyati yoritilgan. Ma’lumki, zamonaviy ta’lim jarayonida o‘qituvchi faqat bilim beruvchi emas, balki tashabbuskor, ijodkor va o‘z faoliyati uchun javobgar shaxs sifatida maydonga chiqadi. Shu boisdan, pedagogik ta’lim jarayonida talabalarda mas’uliyat tuyg‘usini oshirish, mustaqil qaror qabul qilishga o‘rgatish, tashabbus ko‘rsatish ko‘nikmalarini rivojlantirish muhim hisoblanadi. Maqolada ushbu fazilatlarni rivojlantirishning samarali metodlari, psixologik-pedagogik shart-sharoitlari va o‘quv jarayonidagi amaliy yondashuvlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari bo‘lajak o‘qituvchilarning professional kompetensiyasini shakllantirishda muhim omil sifatida xizmat qiladi.
ФИЛОСОФИЯ КАК ФОРМА МИРОВОЗЗРЕНИЯ И ЕЁ ЗНАЧЕНИЕ ДЛЯ МЕДИЦИНЫ
В данной работе рассматрена роль и место философии в развитии современной медицины. Показано, что медицина не может существовать только как совокупность научных знаний и технологий, так как её главныт объектом познания и высшей ценностью является человек. Особое внимание уделяется диалектике философии и медицины, а также этическим аспектам врачебной деятельности и ответственности врача перед пациентом и обществом. Иследовано, что философское мышление помогает врачу сохранить гуманность, моральные ориентиры и осознанный подход к своей профессии.
EFFECTIVE METHODS OF USING COLLABORATIVE PEDAGOGY IN EDUCATION
This article discusses effective methods for using collaborative pedagogy in the educational process. The main principles of collaborative teaching, the importance of interaction between teacher and student, the role of working in small groups in the development of learning motivation and competencies are analyzed. The use of interactive methods in the lesson process, methods aimed at developing students' independent thinking, creativity and social skills are also considered. The results of the study show that the use of collaborative pedagogy increases educational effectiveness, increases student activity and improves the level of mastery
Qo‘chqor Norqobilning “Guldurak momo” hikoyasi badiiyati
Ushbu maqolada zamonaviy o‘zbek adabiyotining ko‘zga ko‘ringan vakili Qo‘chqor Norqobilning "Guldurak momo" hikoyasi badiiy-estetik jihatdan tahlil qilinadi. Adib ijodida qishloq hayoti va milliy xarakter talqini markaziy o‘rin egallaydi. Maqolada asar qahramoni Toshbuvi momo timsoli orqali insoniy munosabatlar, ona mehri va vijdon sadosi kabi tushunchalar ochib berilgan.
Budjet tizimi budjet g‘azna ijrosining meyoriy - huquqiy asoslari
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi budjet tizimi va budjet-g‘azna ijrosining me’yoriy-huquqiy asoslari tizimli tarzda o‘rganilgan. Tadqiqotda budjet tizimi tarkibi, uning darajalari va g‘aznachilik organlarining ijro etuvchi funksiyalari tahlil qilingan. Ishda budjet jarayonlarini tartibga soluvchi asosiy normativ-huquqiy hujjatlar – Budjet kodeksi, Davlat g‘aznachiligi faoliyati bo‘yicha qonun va normativ farmonlar, shuningdek, xalqaro tajribalar asosida solishtirma tahlil berilgan.
ОСОБЕННОСТИ РЕПРОДУКТИВНОЙ СИСТЕМЫ У ДЕВОЧЕК С ИЗБЫТОЧНЫМ ВЕСОМ В УСЛОВИЯХ ЙОДНОГО ДЕФИЦИТА
Пубертатный период у девочек является критическим этапом становления гипоталамо-гипофизарно-яичниковой регуляции и формирования регулярного менструального цикла. На этом фоне две распространённые популяционные проблемы — избыточная масса тела и йодный дефицит — способны усиливать эндокринные и метаболические сдвиги, создавая условия для функциональных нарушений репродуктивной системы. Ожирение у подростков ассоциировано с более ранним началом пубертата и менархе, инсулинорезистентностью и гиперинсулинемией, снижением синтеза глобулина, связывающего половые гормоны, и повышением биодоступности андрогенов, что способствует олиго-/ановуляции, нерегулярным кровотечениям и формированию фенотипов, близких к синдрому поликистозных яичников.
«Совершенствование хирургического метода лечения заболеваний парадонта с помощью остеорегенерирующего материала.»
В данной статье рассмотрен хирургический метод лечения заболеваний пародонта с помощью остеорегенерирующего материала. Актуальность исследования. В настоящее время в наряду с увеличением встречаемости воспалительных и деструктивных заболеваний пародонта, хирургические методы лечения совершенствуются по содержанию методик и по показаниям комплексных терапий направленных на устранение очагов хронического воспаления, устранения парадонтальных карманов и приостановления процесса разрушения костной ткани.
SUD PSIXOLOGIK EKSPERTIZASINING ZAMONAVIY HUQUQIY TIZIMDAGI O‘RNI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI
Ushbu ilmiy maqolada sud psixologik ekspertizasi institutining nazariy va amaliy muammolari kompleks tahlil qilinadi. Maqolada ekspertizaning predmeti, obyekti va huquqiy tartibga solinishi batafsil yoritilgan. Shuningdek, jinoyat va fuqarolik ishlarida shaxsning ruhiy holatini baholashning zamonaviy usullari, affekt holatining diagnostikasi, voyaga yetmaganlar psixologiyasi va guvohlar ko‘rsatmalarining ishonchliligini tekshirish masalalari ilmiy nuqtayi nazardan tadqiq etilgan.
INKLYUZIV TA’LIM TUSHUNCHASI VA UNING MAZMUNI-MOHIYATI
Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan bolalarni o‘qitishning yangi shakli inklyuziv ta’lim mazmuni, mohiyati, rivojlanish bosqichlari va haqida to‘xtalib o‘tiladi.
Uchburchak va to‘rtburchaklar kombinatsiyalariga oid masalalar
Ushbu ilmiy maqola akademik litseylar chuqurlashtirilgan guruhlarning geometriya darslarida uchburchak va to‘rtburchaklar kombinatsiyalariga oid masalalar haqida nazariy bilim beradi. Shuningdek, matematika fanini bilish darajasini aniqlovchi Milliy sertifikat olish uchun mustaqil tayyorlanuvchilarga yaqindan yordam beradi.
AYOLLARDA YARALI KOLIT CHASTOTASI VA XAVF OMILLARINI ANDIJON SHAROITIDA O’RGANISH BO`YICHA ADABIYOTLAR SHARHI
Ushbu adabiyotlar sharhi ayollarda yarali kolit (YK)ning uchrash chastotasi va asosiy xavf omillarini Andijon viloyati sharoitida o‘rganish masalasiga bag‘ishlanadi. Manbalar tahlili asosida yarali kolitning epidemiologik tendensiyalari, patogenezidagi immunologik mexanizmlar, ichak mikrobiotasi o‘zgarishlari hamda ayollarga xos biologik va ijtimoiy omillar (gormonal fon, homiladorlik, stress, ovqatlanish odatlari, dori vositalari ta’siri) yoritildi. YK rivojlanishida genetik moyillik va atrof-muhit omillari bilan birga, ayollarda psixoemotsional zo‘riqish hamda ovqatlanishdagi “g‘arbona” o‘zgarishlar muhim ekanligi ko‘rsatiladi. Andijon sharoitida hududiy epidemiologik tadqiqotlarni yo‘lga qo‘yish, xavf guruhlarini aniqlash va profilaktik yondashuvlarni ishlab chiqish zarurligi asoslab beriladi.
INGLIZ TILINING XXI ASRDAGI ROLI VA ISTIQBOLLARI.
Ushbu maqolada ingliz tilining XXI asrdagi roli va istiqbollari tahlil qilinadi. Ingliz tili global kommunikatsiya, iqtisodiyot, ta'lim va madaniyat sohalarida muhim ahamiyatga ega bo'lib, dunyo bo'ylab millionlab insonlar tomonidan ona tilidan keyin ikkinchi til sifatida o'rganilmoqda. Maqolada ingliz tilining xalqaro munosabatlardagi o'rni, uning biznes va ilm-fan sohalaridagi ta'siri, shuningdek, internet va raqamli texnologiyalar rivojlanishi bilan bog'liq ravishda qanday o'zgarishlar yuz berayotgani ko'rib chiqiladi. Shuningdek, ingliz tilining kelajakdagi istiqbollari, yangi tendensiyalar va til o'rganish metodologiyalaridagi o'zgarishlar haqida fikr yuritiladi. Ushbu tahlil orqali ingliz tilining global miqyosda qanday qilib muhim vosita sifatida xizmat qilishda davom etishi va uning kelajakdagi rivojlanish yo'nalishlari aniqlanadi. Maqola, tilshunoslar, pedagoglar va til o'rganishga qiziquvchilar uchun qimmatli manba bo'lib xizmat qiladi.
SUT BEZI SARATONIDA MOLEKULYAR SUBTIPLAR VA ZAMONAVIY DAVOLASH STRATEGIYALARI
Ushbu maqolada sut bezi saratonining asosiy molekulyar subtiplariga (Luminal A, Luminal B, HER2-musbat va uch martalik manfiy subtiplar) xos biologik xususiyatlar, klinik kechish farqlari hamda zamonaviy davolash strategiyalari keng tahlil qilinadi. Shuningdek, maqsadli terapiya, immunoterapiya va shaxsiylashtirilgan yondashuvlarning klinik ahamiyati yoritiladi.
Automatic content classification of texts in the karakalpak language: addressing the low-resource challenge through cross-lingual transfer learning and data augmentation techniques
Automatic text classification represents a fundamental task in natural language processing, yet its application to low-resource languages such as Karakalpak remains substantially underdeveloped. This comprehensive study addresses the critical gap in multilingual natural language processing by investigating methodologies for effective content classification of Karakalpak texts despite severe data scarcity constraints. We present an integrated approach combining cross-lingual transfer learning with advanced data augmentation techniques specifically tailored to morphologically rich, low-resource language contexts. Our methodology leverages pre-trained multilingual BERT models, applies targeted fine-tuning strategies, and implements synthetic data generation through machine translation and back-translation approaches. Empirical evaluation on Karakalpak news classification and sentiment analysis datasets demonstrates significant improvements over monolingual baseline approaches, achieving F1-scores of 0.87 on news classification and 0.79 on sentiment analysis tasks. We demonstrate that strategic combination of transfer learning and data augmentation mitigates resource scarcity limitations more effectively than either technique in isolation. Analysis reveals that morphological characteristics of Karakalpak, common to Turkic language families, enable effective knowledge transfer from related languages. Our findings establish that low-resource status need not prevent development of practical text classification systems when theoretically informed methodologies address linguistic and computational constraints.
O‘zbekiston tadbirkorlik subyektlarini moliyaviy va kredit resurslari orqali qo‘llab quvvatlash holati tahlili
Maqolada O‘zbekiston iqtisodiyotida tadbirkorlik subyektlarini moliyaviy va kredit resurslari bilan ta’minlashning amaldagi holati ilmiy asosda tahlil etiladi. Birinchi bo‘limda tadbirkorlik subyektlarining iqtisodiyotdagi o‘rni va rivojlanish tendensiyalari ko‘rib chiqiladi. Ikkinchi bo‘limda tijorat banklari tomonidan kichik va o‘rta biznes kreditlanishi amaliyoti va asosiy muammolar, uchinchi bo‘limda davlat moliyaviy institutlari (masalan, “Tadbirkorlikni rivojlantirish jamg‘armasi”, Eksimbank, Innovatsiya jamg‘armasi va boshqalar) faoliyatining samaradorligi tahlil qilinadi. To‘rtinchi bo‘lim tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy barqarorligi va investitsion imkoniyatlarini baholab, keyingi bo‘lim mavjud tizimdagi to‘siq va muammolarni yoritadi. Tahlil asosida taqdim etilgan statistik ma’lumotlar va dissertatsiya natijalari oʻzbekiston sharoitida tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlashning samaradorligini koʻrsatadi.
Роль внутреннего аудита в эффективном использовании финансовых ресурсов
В статье исследуется значение внутреннего аудита в обеспечении эффективного использования финансовых ресурсов организации. Рассматриваются основные функции внутреннего аудита, его влияние на управление финансовыми потоками, снижение рисков и оптимизацию затрат. На основе анализа обосновывается, что внутренний аудит является ключевым инструментом повышения финансовой устойчивости и эффективности деятельности предприятия.
Raqamli texnologiyalar asosida moliyaviy savodxonlikni oshirish imkoniyatlari.
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar yordamida aholining moliyaviy savodxonligini oshirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi moliyaviy xizmatlar ko‘lamini kengaytirib, aholining moliyaviy ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun yangi vositalarni yaratmoqda. Tadqiqotda raqamli platformalar, mobil ilovalar, onlayn o‘quv tizimlari va fintech yechimlarining moliyaviy savodxonlikka ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, raqamli texnologiyalar orqali moliyaviy qarorlar qabul qilish samaradorligini oshirish, risksiz moliyaviy muhit yaratish va aholining moliyaviy madaniyatini shakllantirish imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari raqamli vositalar moliyaviy savodxonlikni oshirishda samarali mexanizm bo‘lishini ko‘rsatadi.
Прагматические стратегии убеждения в англоязычном рекламном дискурсе
Цель этой статьи - дать информацию об основных прагматических стратегий убеждения, используемых в англоязычном рекламном дискурсе, следуя междисциплинарному подходу (прагматика, психолингвистика, социолингвистика, критический дискурс-анализ) и ресурсам современных исследований [1-3]. Задачами являются: определение статуса рекламного дискурса как особого типа коммуникации, анализ функций пресуппозиции и эвфемизации, рассмотрение роли метадискурса и синтаксического дизайна, а также выявление специфических для английской культуры прагматических стратегий [1-6].
Unique lexical units in English and Uzbek Advertising texts.
Advertising language is a specialized variant of linguistic communication designed to capture attention, convey persuasive messages, and influence consumer behaviour. Unlike ordinary text, advertising discourse blends creativity with economy of expression, often employing distinctive lexical units—words and phrases that are both impactful and memorable. In the global context, English advertising language has developed a rich inventory of such units characterized by appeals to emotion, instant recognition, and brevity. In contrast, Uzbek advertising texts—shaped by different cultural, communicative, and linguistic traditions—tend to integrate descriptive expressions grounded in local values. Comparative linguistic studies show that while both languages aim to persuade, the forms and lexical content reflect differing cultural priorities and persuasive strategies.
KADASTR VA KO‘CHMAS MULKLARNI RO‘YXATDAN O‘TKAZISH INTEGRATSION AXBOROT TIZIMI UZKAD
Ushbu maqola kadastr va ko‘chmas mulklarni ro‘yxatdan o‘tkazish integratsion axborot tizimi UZKAD dir. Bugungi kunga kelib raqamlashtirish jadal ketyotganda kadastrda va ko’chmas mulklarni ro‘yxatdan o‘tkazishni yagona tizimga integratsiya qilib, kadastrda ishlarni vaqt va ovoragarchiliklarsiz bir tizimga jamlash muhim masalalardan biridir. Mazkur maqolada UZKAD tizimining integratsiyalangan Majburiy ijro bo’limi, O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi, notarial idoralar, Ichki ishlar vazirligi, Davlat xizmatlar agentligi hamda Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (YaIDXP), O‘zbekenergo» AJ va «Toshissiqquvvati» DUKlar, Davreyestr axborot tizimilari bilan bog‘liqliklari keltirib o‘tilgandir. Bu tizimlar bilan integratsiyasi ahamiyati tahlil etilgan.
АДМИНИСТРАТИВНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ СОЦИАЛЬНОЙ СФЕРЫ И ПРОФИЛАКТИКА НАРКОМАНИИ СРЕДИ МОЛОДЁЖИ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАНА
This article examines the system of administrative regulation of the social sphere in the Republic of Uzbekistan in the context of combating drug abuse among youth. The normative and legal framework is analyzed, including the Constitution of the Republic of Uzbekistan, the Law of the Republic of Uzbekistan “On Narcotic Drugs,” the Code of Administrative Responsibility, the Law “On Narcotic Drugs and Psychotropic Substances,” and the National Strategy for 2024–2028. The study explores administrative measures, preventive raids (“Qora mak,” “Qora zaxri”), preventive programs implemented in educational institutions, the activities of the « Mahalla Yettiligi» system, and digital monitoring mechanisms. Current statistics on drug-related crime and youth involvement are presented. Special attention is paid to the need to maintain a balance between law enforcement measures and educational and preventive approaches. The article formulates proposals for further improvement of administrative regulation, taking into account contemporary challenges associated with the spread of synthetic drugs.
Перспективы внедрения инновационных механизмов финансовой поддержки малого бизнеса: опыт Узбекистана
В статье рассматриваются перспективы внедрения инновационных механизмов финансовой поддержки малого бизнеса на примере Республики Узбекистан. Проанализированы современные инструменты государственной и рыночной поддержки субъектов малого и среднего предпринимательства, включая финтех-решения, краудфандинг, факторинг, гарантийные фонды и льготное финансирование. На основе официальных статистических данных, нормативно-правовых актов и международного опыта выявлены ключевые проблемы и ограничения доступа малого бизнеса к финансовым ресурсам. Сформулированы практические рекомендации по повышению эффективности инновационных механизмов финансовой поддержки и развитию устойчивой предпринимательской среды.
Ushbu ilmiy maqola akademik litseylar chuqurlashtirilgan guruhlarning algebra va analiz asoslari darslarida to‘plamlarga oid masalalarni yechish haqida nazariy bilim beradi. Shuningdek, matematika fanini bilish darajasini aniqlovchi Milliy sertifikat olish uchun mustaqil tayyorlanuvchilarga yaqindan yordam beradi.
Davlat byudjetining daromad bazasini kengaytirish bo‘yicha xalqaro tajribalar va O‘zbekiston uchun xulosalar
Ushbu maqolada davlat byudjeti daromad bazasini kengaytirish masalasi Yevropa Ittifoqi mamlakatlarining 2017–2024 yillardagi soliq va fiskal siyosati tajribasi asosida tahlil qilinadi. Soliqlar va ijtimoiy yig‘imlarning YAIMdagi ulushi, soliq tarkibi hamda pandemiyadan keyingi islohotlar ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston byudjet daromadlari tarkibi Yevropa tajribasi bilan solishtirilib, soliq ma’muriyatini modernizatsiya qilish, imtiyozlarni qayta ko‘rib chiqish va soliq bazasini diversifikatsiya qilish bo‘yicha amaliy xulosalar va tavsiyalar ishlab chiqiladi.
BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARNI MA’NAVIYATINI SHAKLLANTIRISHDA HADISLAR ASOSIDA YARATILGAN HIKOYA VA RIVOYATLARDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarda ma’naviy-axloqiy tarbiyani shakllantirish masalalari yoritilgan. Maktab ta’limining ma’naviy qadriyatlarni rivojlantirishdagi o‘rni hamda axloqiy tarbiya berish jarayonida yuzaga keladigan muammolar tahlil qilingan. Tadqiqotda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida axloq-odob me’yorlarini shakllantirishda hadislar asosida yaratilgan hikoya va rivoyatlardan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, interfaol va innovatsion metodlar, jumladan, didaktik o‘yinlar va klaster metodidan foydalanish orqali o‘quvchilarda mas’uliyat, mehr-shafqat, halollik, o‘zaro hurmat kabi axloqiy fazilatlarni rivojlantirish yo‘llari asoslab berilgan. Maqolada taklif etilgan metodlar o‘quvchilarning hissiy ongini rivojlantirish, mustaqil fikrlash qobiliyatini oshirish hamda axloqiy xulq-atvorni shakllantirishda samarali ekanligi ta’kidlangan.
ZAMОNAVIY ОILALARDA EMОTSIОNAL INTELLEKTNING О‘RNI VA RIVОJLANTIRISH YО‘LLARI
Mazkur maqоlada zamоnaviy оilalarda emоtsiоnal intellektni shakllantirish va rivоjlantirishning psixоlоgik hamda tarbiyaviy jihatlari tahlil etiladi. Emоtsiоnal intellekt shaxsning о‘z his-tuyg‘ularini anglash va bоshqarish, atrоfdagilarning emоtsiоnal hоlatini tushunish hamda ijtimоiy munоsabatlarda samarali mulоqоt оlib bоrish qоbiliyati sifatida izоhlanadi. Tadqiqоt dоirasida ushbu kо‘nikmalarning aynan оilaviy muhitda rivоjlanish xususiyatlari, оta-оnalarning hissiy savоdxоnligi va farzandlar bilan emоtsiоnal munоsabatlarining ta’siri о‘rganilgan. Shuningdek, maqоlada emоtsiоnal intellekt rivоjiga salbiy ta’sir kо‘rsatuvchi zamоnaviy оmillar, jumladan, raqamli texnоlоgiyalardan me’yоridan оrtiq fоydalanish, hissiy yaqinlikning kamayishi hamda mulоqоt yetishmasligi bilan bоg‘liq muammоlar yоritib berilgan. оilada emоtsiоnal barqarоrlik va xavfsizlik muhitini yaratish, empatiyani rivоjlantirish, оchiq va samimiy mulоqоtni qо‘llab-quvvatlash hamda bоlalarning ichki kechinmalarini tushunishga qaratilgan psixоlоgik yоndashuvlar mazkur maqоlaning asоsiy yо‘nalishini tashkil etadi. Tadqiqоt natijalari оta-оnalar, pedagоglar va amaliy psixоlоglar uchun muhim nazariy xulоsalar va amaliy tavsiyalarni taklif etadi.
Oziq-ovqat mahsulotlarida pestitsid qoldiqlarini aniqlash va kamaytirishda an’anaviy hamda raqamli yondashuvlarning integratsiyalashgan tahlili.
Ushbu ilmiy maqolada oziq-ovqat mahsulotlarida pestitsid qoldiqlarining paydo bo‘lish sabablari, ularning inson salomatligi va atrof-muhitga ko‘rsatadigan salbiy ta’sirlari hamda ushbu qoldiqlarni kamaytirishning ilmiy-amaliy yo‘llari batafsil yoritilgan. Tadqiqot jarayonida ikki asosiy ilmiy maqola, shuningdek, FAO, WHO va EFSA kabi xalqaro tashkilotlar materiallari chuqur tahlil qilindi. An’anaviy uy sharoitidagi qayta ishlash usullari, sanoat texnologiyalari va raqamli monitoring tizimlarining samaradorligi o‘zaro solishtirildi. Natijalar pestitsid qoldiqlarini kamaytirishda integratsiyalashgan yondashuv eng maqbul va samarali ekanini ko‘rsatdi. Tadqiqot xulosalari oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va aholi salomatligini muhofaza qilishda amaliy ahamiyatga ega.
Mehmonxonalarda barqaror raqobatbardoshlik tushunchasi
Ushbu maqola mehmonxonalarda barqaror raqobatbardoshlik tushunchasini tadqiq etishga bag‘ishlangan. Barqaror raqobatbardoshlik mehmonxonaning uzoq muddatli muvaffaqiyati, xizmat sifati, brend obro‘si va mijoz bilan munosabatlarga bog‘liq ekanligi ko‘rsatildi. Tadqiqot Buxoro shahridagi mehmonxonalar misolida so‘rovnomalar, intervyular va statistik tahlil asosida amalga oshirildi. Natijalar xizmat sifati, innovatsion xizmatlar va brend obro‘sining raqobatbardoshlikni ta’minlashda asosiy omillar ekanligini ko‘rsatdi.
“Gastroezofageal reflyuks kasalligining o`rganilish holati” mavzusiga adabiyotlar sharhi
Gastroezofageal reflyuks kasalligi (GERK) - oshqozon-qizilo`ngach zonasi organlarining motor-evakuatsiya funksiyasining buzilishi natijasida yuzaga keladagigan surunkali, qaytalanuvchi kasallik xisoblanib, oshqozon tarkibini qayta-qayta qizilo`ngachga qaytarilishi bilan tavsiflanadi. Kasallik bemorlarga ko`ngil aynishi, ko`krak qafasida achishish, og`riq, ovqatdan keyin oldinga egilganda yoki yotganda noqulaylik xissini paydo qiladi. Kasallikning surunkali qaytalanishi ezifagit, Barret qizilo`ngachi kabi asoratlarni keltirib chiqaradi. GERK kasalligining dunyo bo`ylab tarqalishiga etibor bersak bu kasallik qanchalik dolzarb va keng tarqalganini ko`rishimiz mumkin. Rossiyada haftalik GERK belgilarining tarqalishi 6.4% dan 23.6% gacha, o`rtacha 14.5% ni tashkil qiladi. Garb mamlakatlari ,masalan, Shimoliy Amerikada 20.8% , Avstraliyada 13.4% va Osiyoda 10.2% ni tashkil qiladi. GERK ko`p etiologiyali kasallik xisoblanib, kasalllik simptomlarining yosh, vazn, jins, turmush tarzi bilan chambarchas bog`liqdir. Shuningdek, bu kasallikni yoshlarda ham kop uchrashi bu kasallikni yanada chuqur o`rganish kerakligini yana bir isbotidir
Zamonaviy PR strategiya: ta’rifi, asosiy xususiyatlari va tipologiyasi
Mazkur maqolada PR (Public Relations) strategiyasining mazmuni, uning zamonaviy tashkilotlar faoliyatidagi o‘rni, asosiy tamoyillari va funksiyalari yoritiladi. Shuningdek, PRning turlari – rangli PR modellari, sohalar bo‘yicha tasnifi hamda amaliy uslublar asosida farqlanishi chuqur tahlil qilinadi. Maqola PR jarayonlarining jamoatchilik fikrini shakllantirish va korxona obro‘sini boshqarishdagi ahamiyatini ilmiy-nazariy nuqtai nazardan ochib beradi.
INKLYUZIV TA’LIM JARAYONIDA OTA-ONA VA JAMOATCHILIKNING O‘RNI
Ushbu maqolada inklyuziv ta’lim jarayonida ota-onalar hamda jamoatchilik tashkilotlarining ta’lim muassasalari bilan hamkorligi masalalari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil etilgan. Alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan o‘quvchilarning umumta’lim muhitiga muvaffaqiyatli integratsiyalashuvi, ularning ijtimoiylashuvi va psixologik farovonligini ta’minlashda ota-onalarning faol ishtiroki hamda jamoa tashkilotlarining qo‘llab-quvvatlovchi roli yoritib berilgan. Shuningdek, inklyuziv ta’lim jarayonida uchraydigan asosiy muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
KLIMAKTERIK DAVRDAGI ARTERIAL GIPERTONIYA BILAN KASALLANGAN AYOLLARDA ARITMIYANI BAHOLASH: ADABIYOTLAR SHARHI
Klimakterik davrda ayol organizmida yuzaga keladigan gormonal o‘zgarishlar, ayniqsa estrogen darajasining pasayishi yurak-qon tomir tizimida funksional o’zgarishlarni va strukturaviy qayta tuzilishlarni keltirib chiqaradi.Bu davrda arterial gipertoniya uchrashi estrogenning pasayishi, qonda xolesterin miqdori oshishi,qolaversa vegetativ o’zgarishlar bilan bog’liq. Arterial gipertoniya fonida miokard gipertrofiyasi, fibroz jarayonlari va vegetativ nerv tizimi disbalansi aritmiyalar paydo bo‘lishi uchun patogenetik asos yaratadi. Adabiyot manbalarida klimakterik yoshdagi ayollarda supraventrikulyar paraksizmal taxikardiya,ekstrosistoliyalarning ustunligi qayd etilgan. Yurak ritmi buzilishlarini aniqlashda elektrokardiografiya va sutkalik Holter monitoringining diagnostik ahamiyati yoritilgan. Aritmiyalarni erta aniqlash va ularni kompleks baholash ushbu bemorlar guruhida yurak-qon tomir asoratlari xavfini kamaytirishga xizmat qilishi asoslab berilgan.
Совершенствование показателей оценки эффективности использования финансовых ресурсов в банках
В статье рассмотрены современные методы оценки эффективности использования финансовых ресурсов в банках, а также проведен анализ показателей эффективности банковского сектора Республики Узбекистан. Используя такие ключевые индикаторы, как рентабельность активов (ROA), рентабельность капитала (ROE), коэффициент операционных расходов (CIR) и другие, выполнено сравнительное исследование их значений на примере узбекских коммерческих банков. По данным Центрального банка Узбекистана за 2023 г., средняя рентабельность активов банковской системы составила около 2,6%, а коэффициент операционной эффективности (CIR) достиг 34%. Выявлены существенные различия в показателях эффективности между банками государственного и частного секторов. На основе анализа формулируются предложения по введению новых метрических показателей (например, RAROC, EVA), совершенствованию методики расчета и повышению прозрачности отчетности, что должно способствовать росту операционной эффективности и устойчивости банковских организаций.
LINGUOPOETIC FEATURES OF AMERICAN AND BRITISH REALISM: A COMPARATIVE STUDY OF CHARLES DICKENS AND MARK TWAIN
This article examines the linguopoetic features of American and British literary realism through a comparative study of two major authors: Charles Dickens and Mark Twain. By analyzing their narrative techniques, stylistic devices, and use of language, the study highlights the similarities and differences in their approaches to realism. Dickens’ works represent the social consciousness and moral concerns of Victorian Britain, while Twain’s writings reflect the humor, vernacular, and socio-cultural realities of 19th-century America. This comparative study aims to provide a deeper understanding of how linguistic and poetic elements shape literary realism in different cultural contexts.
Raqamli bank xizmatlari va banklar moliyaviy natijalariga ta’siri
Mazkur maqola ishida raqamli bank xizmatlarining tijorat banklari moliyaviy natijalariga ta’siri nazariy va amaliy jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqotda raqamli bank xizmatlarining mazmuni, ularning banklar operatsion samaradorligi, daromadliligi va raqobatbardoshligiga ta’siri tahlil qilingan. O‘zbekiston bank tizimi misolida raqamli texnologiyalarni joriy etish natijasida banklarning moliyaviy ko‘rsatkichlarida yuz berayotgan o‘zgarishlar baholangan hamda bank faoliyatida raqamli transformatsiyani yanada rivojlantirish bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosalar ishlab chiqilgan.
O‘zbekiston byudjet tizimida byudjet xarajatlari samaradorligini baholashning zamonaviy yondashuvlari
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida byudjet xarajatlarining samaradorligini baholashning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda 2022–2025 yillar davridagi byudjet siyosati, moliyaviy ko‘rsatkichlar va amalga oshirilayotgan institutsional islohotlar asosida natijaga yo‘naltirilgan byudjetlashtirish, samaradorlik indikatorlari, fiskal monitoring hamda xalqaro amaliyotda qo‘llaniladigan MTEF, KPI va Spending Review mexanizmlarining ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot natijalari byudjet mablag‘laridan foydalanish samaradorligini oshirish va davlat moliyasini boshqarish tizimini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Raqamli to‘lov tizimlarining iqtisodiy faoliyatga ta’siri : empirik tahlil
Ushbu maqolada O‘zbekistonda 2021–2025-yillarda mobil to‘lovlar, QR-kod orqali to‘lovlar, internet-banking, elektron hamyonlar va avtomatlashtirilgan kassa tizimlaridan iborat raqamli to‘lov tizimlarining iqtisodiy faoliyatga ta’siri tahlil qilinadi. Asosiy ko‘rsatkichlar – chakana savdo hajmi, bank sektori rentabelligi (sof daromad), soliq tushumlari va ishsizlik darajasi bo‘yicha yillik statistik ma’lumotlar (2021–2023) keltirilgan. Empirik baholash Jahon banki, Markaziy bank, Davlat statistika qo‘mitasi hamda boshqa nufuzli manbalarga tayangan holda amalga oshirildi. Tahlil raqamli to‘lov tizimlarining kengayishi retail savdoning o‘sishiga, banklar daromadlarining oshishiga, soliqlarni yig‘ishda yaxshilanishga va bandlik darajasining ko‘tarilishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatayotganini koʻrsatadi.
Yashil moliya vositalarining barqaror iqtisodiy rivojlanishdagi roli.
Mazkur maqolada barqaror iqtisodiy rivojlanishni ta’minlashda yashil moliya vositalarining o‘rni va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda yashil moliyaning asosiy shakllari, xususan, yashil obligatsiyalar, yashil kreditlar va barqaror investitsiyalar mexanizmlarining iqtisodiy o‘sish hamda ekologik barqarorlikka ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, yashil moliya vositalarini joriy etish orqali atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish, resurslardan samarali foydalanish va investitsiya faolligini oshirish imkoniyatlari asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari yashil moliya instrumentlarini rivojlantirish barqaror iqtisodiy rivojlanishga erishishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi hamda ushbu yo‘nalishda amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Rivojlanayotgan bozorlar moliyaviy integratsiyasining moliyaviy barqarorlikka ta’siri: Markaziy Osiyo misolida
Mazkur maqolada rivojlanayotgan bozorlarning moliyaviy integratsiyasi va uning moliyaviy barqarorlikka ta’siri Markaziy Osiyo mamlakatlari misolida tahlil qilingan. Tadqiqot 2021–2025 yillar davomida O‘zbekiston, Qozog‘iston, Tojikiston, Qirg‘iziston va Turkmanistonning moliyaviy integratsiya darajasi hamda barqarorlik ko‘rsatkichlarini qamrab oladi. Xalqaro moliya institutlari va markaziy banklar ma’lumotlari asosida moliyaviy integratsiyaning ijobiy jihatlari bilan bir qatorda, tashqi shoklarga sezuvchanlikni oshiruvchi omillari aniqlangan. Tadqiqot natijalari moliyaviy integratsiya iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishi bilan birga, makroiqtisodiy va moliyaviy risklarni kuchaytirishi mumkinligini ko‘rsatadi. Maqolada mintaqaviy moliyaviy barqarorlikni mustahkamlashga qaratilgan ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Fond bozori, valyuta bozori va obligatsiya bozori o‘rtasidagi tebranishlar: ko‘p o‘zgaruvchili GARCH yondashuvi
Mazkur maqolada O‘zbekiston fond, valyuta va obligatsiya bozorlaridagi tebranishlar hamda ular o‘rtasidagi volatillik uzatmasi ko‘p o‘zgaruvchili GARCH modellar yordamida empirik jihatdan tahlil qilingan. 2020–2025-yillar ma’lumotlari asosida bozorlararo bog‘liqlik, volatillik klasterlashuvi va dinamik korrelyatsiyalar aniqlangan. Tadqiqot natijalari fond va valyuta bozorlari o‘rtasida sezilarli volatillik uzatmasi mavjudligini, obligatsiya bozori esa nisbatan barqarorroq ekanligini ko‘rsatadi. Olingan xulosalar moliyaviy bozorlar integratsiyasi va risklarni boshqarish masalalarida muhim amaliy ahamiyatga ega.
O‘ZBEK XALQ MAQOLLARI TARKIBIDAGI “OT” VA “IT” KONSEPTLARINING SEMANTIK XUSUSIYATI
Maqolada maqollarning semantik strukturasi asosini tashkil etuvchi komponentlardan zoonimlarning o‘ziga xos xususiyatlariga to‘xtalindi. Ayniqsa, “ot” va “it” konseptlarining etnografik va lingvistik jihatlari tahlilga tortildi. Ushbu konseptlarning semantik etaloni, ularning nutqdagi situasion holatdagi o‘zgarish takomili yoritildi. Barqaror birikmalar sirasidagi maqollarning folklors hunoslik va tilshunoslikning ob yekti sifatidagi ahamiyati, farq va o‘xshashlik xususiyatlari bilan bir qatorda fanlararo integrasion holatlarning o‘zaro ta’siri ham yoritildi.
O’ZBEK TILI JARQO’RG’ON SHEVASI LEKSIKASIDA JOY NOMLARINING TADQIQI
Maqolada Jarqo’rg’on tumanining joy nomlari ta’biri, ularning dialektal tadqiqi, toponimlarning fanlararo integratsiyasi, o’zbek tili so’z boyligini oshirishda jug’rofiy nomlarning atamashunoslikdagi ahamiyati kabi bir qator vazifalar yoritildi. Jarqo’rg’on shevasi leksikasida joy nomlarining salmog’i masalasiga to’xtalib o’tildi. Nomlarning o’zgarish tendensiyalari, ilmiy manbalar bilan xalq jonli tilidagi farqlar ko’rsatib berildi.
ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA ULUGʻBEK ASTRONOMIK ISHLARINI OʻRGANISH USULLARI
Zamonaviy texnologiyalar yordamida Mirzo Ulugʻbekning astronomiyaga oid ishlari yanada chuqur oʻrganilmoqda. Ushbu usullar orqali Ulugʻbek kashfiyotlari va ilmiy yutuqlarining hozirgi davrdagi ahamiyati yanada kengroq tadqiq qilinmoqda. Bu ilm-fan uchun katta imkoniyatlarni ochadi.
MAXTUMQULI IJODINING OʻZBEK TILSHUNOSLIGIDA TADQIQI
maqolada Maxtumquli she’rlari atroflicha tahlil qilinib, uning lisoniy tanlovlari asarlaridagi she’riy va estetik fazilatlarga qanday hissa qo‘shishi yoritilgan. Muallif, shuningdek, Maxtumquli tilining qo‘llanishidagi madaniy-tarixiy ta’sirlarni muhokama qilib, o‘z davrining kengroq ijtimoiy-siyosiy kontekstini yoritadi.
OʻZBEKISTON TARIXI VA ULUGʻBEKNING ILMIY FAOLIYATI
Mirzo Ulugʻbekning ilmiy faoliyati Oʻzbekiston tarixida oʻchmas iz qoldirdi. Uning astronomiya, matematika va ilm-fanga qoʻshgan hissasi nafaqat oʻz davri, balki keyingi avlodlar uchun ham katta ahamiyatga ega boʻldi. Ulugʻbek merosi milliy gʻurur va tarixiy boylik sifatida qadrlanadi.
maqolada ko’chimlarni tahlil qilish orqali Maxtumqulining o'z davri ijtimoiy, siyosiy va madaniy manbalarga qanday munosabatda bo'lganligi yoritilgan. Shuningdek, u ko’chimlarning she’riyatda shakllantirishi, yangi uslublar, janrlar va ifoda shakllarining paydo bo'lishiga olib kelishi haqida ma’lumot berilgan.
MAXTUMQULI SHEʼRLARIDAGI JUFT SOʻZLAR TAHLILI
maqolada Maxtumquli she’riy texnikasining nozik tahlili berilgan, uning she’riyatida til, madaniyat va ma’no kesishishning murakkab yo‘llari yoritilgan. Maqola qo‘sh so‘zlarni sinchkovlik bilan tekshirish orqali Maxtumquli adabiy merosini chuqurroq anglash va tushunishga xizmat qiladi.
Ushbu maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududida joylashgan Beleuli karvon-saroyi tarixi va me’moriy tuzilish haqida bayon etilgan. Arxeologik tadqiqotlar natijalari va uning qurilish davri haqida ma’lumotlar berilgan. Shuningdek Beleuli karvon-saroyining bugungi holati va uni asrab-avaylash zaruriyati ham yoritilgan
Pericardial effusion: causes, clinical significance, and treatment methods
Перикардиальная эффузия представляет собой патологическое состояние, характеризующееся накоплением избыточного количества жидкости в полости перикарда. Данное состояние может развиваться при различных заболеваниях сердечно-сосудистой системы, инфекционных, аутоиммунных, эндокринных и онкологических патологиях. Клинические проявления перикардиальной эффузии зависят от объёма жидкости и скорости её накопления и варьируют от бессимптомного течения до жизнеугрожающей тампонады сердца. В статье рассматриваются основные причины, патогенез, клинические проявления, методы диагностики и современные подходы к лечению перикардиальной эффузии.
Mazkur maqolada zamonaviy jamiyatda psixologik xizmat ko‘rsatish jarayonida muhim ahamiyat kasb etayotgan professional va havaskor psixolog tushunchalarining nazariy hamda amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda professional psixolog faoliyatining ilmiy asoslanganligi, kasbiy tayyorgarligi, axloqiy-me’yoriy mas’uliyati hamda huquqiy chegaralari yoritib beriladi. Shu bilan birga, havaskor psixolog tushunchasining kelib chiqishi, uning faoliyat doirasi va jamiyatdagi o‘rni tanqidiy nuqtayi nazardan ko‘rib chiqiladi. Maqolada professional psixolog bilan havaskor psixolog o‘rtasidagi farqlar bilim darajasi, metodlardan foydalanish, mas’uliyat va mijoz salomatligiga ta’siri asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish, taqqoslash va umumlashtirish metodlaridan foydalanilgan. Natijada, professional psixologik yordamning sifatli va xavfsiz bo‘lishi uchun maxsus ta’lim, sertifikatsiya va etik me’yorlarga qat’iy rioya etish zarurligi asoslab beriladi. Maqola psixologiya sohasi mutaxassislari, tadqiqotchilar hamda psixologik xizmatdan foydalanayotgan keng jamoatchilik uchun ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
ELEKTRODVIGATELLI TRANSPORT VOSITALARINING KONSTRUKTIV XUSUSIYATLARI VA ZAMONAVIY KOMPONOVKA TIZIMLARI.
Ushbu maqolada elektrodvigatelli transport vositalarining konstruktiv xususiyatlari tahlil qilinadi. Elektromobillar ichki yonuv dvigatellari o‘rniga elektr dvigatellari va yuqori quvvatli akkumulyatorlar yordamida harakatlanadi. Maqolada elektromobilning printsipial sxemasi, uning asosiy komponentlari — tortuvchi batareya, boshqaruv bloki va elektrodvigatel, shuningdek zamonaviy elektromobillarda qo‘llaniladigan qo‘shimcha tizimlar (zaryadlash qurilmasi, himoya qurilmalari, yordamchi batareya, salon iqlim-nazorati va boshqalar) batafsil tavsiflangan. Tadqiqot natijalari elektromobillar dizayni va energiya samaradorligini yaxshilash bo‘yicha tavsiyalar beradi.
Религиозная политика Османской империи в эпоху Танзимата: равенство подданных и проблемы реализации реформ
В статье анализируется религиозная политика Османской империи в период реформ Танзимата (1839–1876 гг.) с акцентом на проблему правового равенства подданных и становление принципов религиозной терпимости. Рассматриваются исторические предпосылки реформ, содержание ключевых нормативно-правовых актов, а также противоречия между провозглашёнными принципами и практикой их реализации. Делается вывод о значении Танзимата в формировании основ правового государства и гражданского общества в Османской империи.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINI TABIAT BILAN TANISHTIRISH, DASTLABKI TABIATSHUNOSLIK BILIMLARINI BERISHNING PEDAGOGIK USULLARI.
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tabiat bilan tanishtirishning maqsad va vazifalari, tanishtirish jarayoni hamda uning ta’lim-tarbiyaviy ahamiyati bilan birgalikda tabiatshunoslikning dastlabki tushunchalarini shakllantirishda qo‘llaniladigan zamonaviy pedagogik yondashuvlar keng qamrovda izchil yoritiladi. Tabiat haqidagi bilimlar o‘quvchilarning idrok, tafakkur, nutq, mustaqil va mantiqiy fikrlash va ekologik madaniyatini rivojlantirishda hamda kelgusi hayotida muhim omil ekanligi ilmiy asoslar bilan ko‘rsatib beriladi. Boshlang‘ich ta’limda tabiatshunoslikni o‘qitishning psixologik hamda pedagogik asoslari, yosh xususiyatlariga mos metodlar va media vositalarining tanlanishi, o‘quvchilarning atrof-muhit bilan bevosita muloqoti orqali faol ta’lim jarayonini tashkil etish usullari yoritiladi. Shuningdek, tabiiy obyektlar bilan ishlash, ekologik kuzatuvlar yuritish va oddiy ilmiy izlanishlarni tashkil qilish orqali o‘quvchilarda ekologik mas’uliyat, tabiatga ehtiyotkorlik va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish tahlil qilinadi.Maqolada keltirilgan metodik taklif va tavsiyalar o‘qituvchilarga boshlang‘ich sinf tabiatshunosligi darslarini mazmunan boyitish, o‘quvchilarning qiziqishini oshirish, ularni faol tadqiqotchiga aylantirish hamda tabiatni chuqur anglashga yo‘naltirilgan ta’lim jarayonini samarali tashkil etish atrof-muhitga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lishga xizmat qiladi.
Raqamli texnologiyalar va emosional intellektni rivojlantirish: imkoniyatlar va xavf-xatarlar
Mazkur ilmiy maqolada raqamli texnologiyalar ta’sirida shaxs emosional intellektining shakllanishi va rivojlanish jarayonlari kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Ijtimoiy tarmoqlar, raqamli kommunikatsiya vositalari hamda onlayn ta’lim platformalarining emosional anglash, empatiya va o‘zini boshqarish qobiliyatlariga ko‘rsatadigan ta’siri ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Shuningdek, raqamli muhitning ijobiy ta`sirlari hamda psixologik xavf omillari va ularni kamaytirish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi.
AXBOROT TEXNOLOGIYALARINING KARDIOLOGIYADA QO‘LLANILISHINING AHAMIYATI
Tibbiyotda axborot texnologiyalari sog‘liqni saqlashni tubdan o‘zgartiradi, jarayonlarni avtomatlashtiradi, tibbiy yordam sifati va bemorlar xavfsizligini oshiradi, bemorlarga salomatlikni saqlashga yordam beradi. Kardiologiyada axborot texnologiyalarini qo‘llash yurak-qon tomir kasalliklarini tashxislash aniqligini oshirish, dolzarb klinik tavsiyalar va dalillarga asoslangan resurslardan foydalanishni ta’minlaydi, davolashni shaxsiylashtirish va kasalliklarning oqibatini bashorat qilishni yaxshilashga yordam beradi.
Tashkilot imijini shakllantirish metodologiyasi va tajribasi.
Ushbu maqolada tashkilot imijini shakllantirishning metodologik asoslari va amaliy tajribasi integrativ yondashuv doirasida tahlil qilinadi. Tadqiqot maqsadi imij boshqaruvining tarkibiy elementlari, kommunikativ mexanizmlari va baholash mezonlarini aniqlashdir. Metodlar sifatida kontent-tahlil, holat tadqiqi va taqqoslash qo‘llandi. Natijada ichki madaniyat, servis sifati va raqamli iz uyg‘unlashganda barqaror imij modeli taklif etildi.
TEMUR VA TEMURIYLAR DAVLATIDA ME’MORCHILIK, TASVIRIY SAN’AT VA AMALIY SAN’AT
Ushbu maqolada Amir Temurning markazlashgan Temuriylar saltanati miqiyosida paydo bo‘lgan, butun davlatga yoyilgan va shakllanib, rivoj topgan san’atning eng go‘zal turlaridan me’morchilik, tasviriy san’at va amaliy san’atning gullab yashnashi haqida fikrlar va Temuriylar davlatining davomchilari davrida ushbu san’at turiga nisbatan e’tibor qay darajada bo‘lganligi haqida so‘z yuritiladi.
MAKTAB YOSHIDAGI QIZ BOLALARDA QALQONSIMON BEZ KASALLIKLARINI KECHISH XUSUSIYATLARI
Maqolada maktab yoshidagi qiz bolalarda qalqonsimon bez kasalliklarining kechish xususiyatlari hamda amaliy tashxis yondashuvlari yoritiladi. Ushbu yosh davrida qalqonsimon bez funksiyasi o‘sish, suyak yetilishi, aqliy faoliyat, kayfiyat va reproduktiv tizimning shakllanishi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgani uchun eng kichik disfunksiya ham o‘qish samaradorligi, charchoq, uyqu, vazn va hayz sikliga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Qizlarda pubertat davrida autoimmun jarayonlar faollashishi fonida surunkali autoimmun tireoidit va gipotiroid holatlar ko‘proq uchrashi, giperfunksiya holatlarida esa xulq-atvor va diqqat o‘zgarishlari bilan birga yurak urishining tezlashishi, issiqqa toqat qilmaslik va vazn kamayishi kabi belgilar ustun kelishi tahlil qilinadi. O‘zbekiston sharoitida yod ta’minoti va yodlangan tuz sifatining barqarorligi muhim profilaktik omil ekani qayd etilib, uy xo‘jaliklarida yetarli yodlangan tuz ulushi past bo‘lishi mumkinligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar amaliy tavsiyalar bilan bog‘lanadi.
O’ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI MAQOLLARNING LEKSIK- SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi maqollarning leksik va semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Maqollarning mazmuni va tuzilishi, milliy mentalitet va madaniyat bilan bog‘liqligi misollar yordamida o‘rganiladi. Obrazlilik, metafora va ramziy ma’nolar tahlil qilinadi.
QIZILQUM HUDUDIDA MEZOKAYNOZOY CHO‘KINDILARINING ORGANIK MODDA EVOLYUTSIYASINI BAHOLASH VA UGLEVODOROD HOSIL BO‘LISH POTENTSIALINI ANIQLASH
Ushbu maqolada Qizilqum hududida tarqalgan mezokaynozoy cho‘kindilarining organik modda (OM) tarkibi, genezisi va evolyutsiyasi hamda ularning uglevodorod hosil qilish potentsiali kompleks ravishda tahlil qilindi. Tadqiqot jarayonida cho‘kindi jinslarning litologik-stratigrafik xususiyatlari, organik moddaning turi va termal yetilish darajasi baholandi. Geokimyoviy ko‘rsatkichlar asosida kerogen turlari aniqlanib, neft va gaz hosil bo‘lish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi. Olingan natijalar Qizilqum hududining mezokaynozoy cho‘kindilari neft-gaz istiqbollari nuqtayi nazaridan ma’lum darajada salohiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.