O‘zbekiston eksportiga Yevropa Ittifoqining Transchegaraviy uglerodni tartibga solish mexanizmi (CBAM) ta’siri - Shomuratov Elbek Baxtiyorovich (SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI, 2025)
So‗nggi yillarda iqlim o‗zgarishi xalqaro hamjamiyat uchun global ustuvor masalaga aylandi. Yevropa Ittifoqi (YI) ushbu yo‗nalishda yetakchi bo‗lib, 2050 yilga qadar karbon neytrallikka erishishni maqsad qilgan. Bu siyosat doirasida 2023-yildan boshlab Transchegaraviy uglerodni tartibga solish mexanizmi (Carbon Border Adjustment Mechanism — CBAM) joriy etildi. Mazkur maqolada CBAM mexanizmining O‗zbekiston eksportiga, xususan, o‗g‗itlar va metallurgiya mahsulotlariga ta‘siri tahlil qilinadi. Hisob kitoblar shuni ko‗rsatadiki, O‗zbekistonning YIga o‗g‗it eksporti qiymatining qariyb uchdan bir qismi CBAM xarajatlariga yo‗naltirilishi mumkin. Po‗lat mahsulotlari eksportida esa qo‗shimcha 8–10% xarajat talab etilishi ehtimoli mavjud. Natijalar O‗zbekiston sanoati uchun sezilarli iqtisodiy xatarlar bilan birga, ishlab chiqarishning modernizatsiyasi va ―yashil‖ texnologiyalarni joriy etish imkoniyatlarini ham namoyon etadi.