AHMAD HOSHIMIYNING “JAVOHIR UL-BALOG‘A” ASARIDA JUMLA INSHOIYYANING EMOTSIONAL VA NUTQIY IFODA VOSITASI SIFATIDA QO‘LLANILISHI - Zayniddin Hanifa Hasan; Begmatova Buzahro (SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI, 2026)
Mazkur maqola arab balog'at ilmining muhim tushunchalaridan biri bo'lmish jumla inshoiyyaning — ya'ni o'ziga nisbatan rostlik yoki yolg'onlik hukmi berilmaydigan gap turining — nutqiy va emotsional ifoda vositasi sifatidagi ko'p qirrali tabiatini Ahmad Hoshimiyning "Javohir ul-balog'a" asari asosida ilmiy jihatdan tahlil qilishga bag'ishlangan. Maqolada jumla inshoiyya ikki asosiy turga — talabiy va g'oyri talabiy insho'ga — bo'linishi nazariy jihatdan asoslanib, talabiy inshoiyyaning beshta shakli: buyruq (الأمر), inkor (النهي), so'roq (الاستفهام), orzu-istak (التمني) va undov (النداء) alohida-alohida ko'rib chiqilgan. Har bir tur uchun birlamchi (lugʻaviy) ma'nolar bilan bir qatorda ikkilamchi (balogʻiy) ma'nolar ham keng tahlil qilingan: buyruq gapdan duo, iltimos, maslahat, tahdid va ta'jub anglanishi; inkor gapdan g'amxo'rlik, orzu-istak va tahqirlash ifodalanishi; so'roq gapdan taqrir, tasviya, tashviq va masxaralash kabi ma'nolar kelib chiqishi misollar orqali isbot etilgan.