РЕАКТИВ ҚУВВАТНИ КОМПЕНСАЦИЯ ҚИЛИШНИ НАСОС СТАНЦИЯЛАРИГА ЖОРИЙ ЭТИШ. - Қарақулов Шамсиддин Юлдашович.; Адхамов Хамидулло Икромжон ўғли. (SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI, 2026)
Ушбу тадқиқот насос станцияларида реактив қувватнинг юқори истеъмоли ва бу ҳолатнинг энергия самарадорлиги, электр тармоғининг ишончлилиги ҳамда ускуналар эксплуатациясига таъсирини ўрганишга бағишланган. Муаммо шундаки, насос агрегатларида қўлланиладиган асинхрон двигателлар индуктив реактив қувватни кўп истеъмол қилади, бу эса қувват коэффициенти (cosφ) пасайишига, ток юкланишининг ошишига, трансформатор ва кабелларда энергия йўқотишларининг кўпайишига ва ускуналарнинг ортиқча исишига олиб келади. Шу сабабли, реактив қувватни самарали компенсация қилиш насос станцияларининг энергетик самарадорлигини яхшилашда муҳим аҳамиятга эга. Тадқиқотнинг асосий мақсади — насос станцияларида реактив қувватни камайтириш усулларини таҳлил қилиш, уларни амалий жорий этиш орқали энергия сарфини камайтириш, электр тармоғи юкланишини оптималлаштириш ҳамда ускуналарнинг ишлаш муддатини узайтиришдан иборат. Метод сифатида насос станцияларида ток ва кучланиш фазасини ўлчаш, қувват коэффициентини таҳлил қилиш, реактив қувват миқдорини аниқлаш ва конденсатор банклари ҳамда бошқарув схемаларини танлаш қўлланилди. Тадқиқот натижалари кўрсатдики, конденсатор банклари ёки частота ўзгартирувчи қурилмалар орқали реактив қувватни компенсация қилиш насос станциясининг қувват коэффициентини сезиларли даражада яхшилайди, ток қийматини камайтиради ва тармоқдаги энергия йўқотишларини қисқартиради. Шу билан бирга насос станциясидаги ускуналарнинг ишлаш муддати узаяди, энергия сарфи ва эксплуатацион харажатлар камайади, натижада умумий энергетик самарадорлик сезиларли даражада ошади.