O‘QUV MATNLARI SEMANTIK TUZILISHINI VIZUAL MODELLASHTIRISHNING KOGNITIV SAMARADORLIGI - Abduvaliyeva Madinabonu Nodirbek qizi (SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI, 2026)
Mazkur tezisda oliy ta’lim talabalarining murakkab o‘quv matnlari mazmunini anglash jarayonini kognitiv vizuallashtirish asosida takomillashtirish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqot maqsadi — matn semantikasini grafik modellashtirish orqali talabalarda axborotni tahliliy qayta ishlash ko‘nikmalarini va kognitiv resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish mexanizmlarini aniqlashdir. Metodlar sifatida dual kodlash nazariyasi, kognitiv yuklamani boshqarish hamda denotat va konseptual xaritalash usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, matnni iyerarxik-grafik modellarga o‘tkazish axborotni interpretatsiya qilish sifatini 45% ga oshiradi va ishchi xotira sig‘imini optimallashtiradi. Xulosalar vizual modellashtirishning nafaqat bilimlarni mustahkamlash, balki talabalarda metakognitiv ko‘nikmalarni shakllantirishdagi strategik ahamiyatini tasdiqlaydi.