PEDAGOG XODIMLARNING STRESSGA BARDOSHLILIGIDA EMOTSIONAL INTELLEKTNING ROLI - Sattorova Mahliyo; Usanova Bahoroy (SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI, 2025)
Maqola pedagog xodimlarning kasbiy faoliyatida stress omillari va ularning psixologik ta’sirini o’rganib, emotsional intellektning (EI) stressga bardosh berish qobiliyatini, ya’ni psixologik chidamlilikni (resilience) oshirishdagi rolini ilmiy jihatdan tahlil qiladi. Pedagogik faoliyatning murakkabligi, talabalar bilan munosabatlar, administrativ bosim va global o’zgarishlar (masalan, pandemiya) o’qituvchilarda burnout va salbiy psixologik oqibatlarni keltirib chiqarishi ta’kidlanadi. Mayer va Salovey modeli asosida EI ning to’rt komponenti (emotsiyalarni idrok etish, tushunish, boshqarish va qo’llash) stressni yumshatish va resilience ni mustahkamlashdagi ahamiyati ko’rib chiqiladi. Ilmiy tadqiqotlar, jumladan O’zbekiston kontekstidagi ishlanmalar tahlili orqali EI ni rivojlantirish usullari (mindfulness, treninglar) va ularning samarasi baholanadi. Maqola gender farqlari, COR nazariyasi va amaliy tavsiyalarni ham qamrab oladi. Xulosada, EI ni oshirish ta’lim tizimining sifatini yaxshilash va o’qituvchilar salomatligini saqlashning muhim vositasi ekanligi ta’kidlanadi. Tadqiqot natijalari O’zbekiston ta’lim muassasalarida EI ga asoslangan dasturlarni joriy etish zarurligini asoslaydi.