ILK O‘SMIRLIK DAVRIDA TENGDOSHLAR TOMONIDAN QABUL QILINISH EHTIYOJINING O‘Z-O‘ZINI BAHOLASH BILAN BOG‘LIQLIGI
Keywords:
ilk o‘smirlik, tengdoshlar tomonidan qabul qilinish ehtiyoji, o‘z-o‘zini baholash, tengdoshlar munosabati, ijtimoiy qabul qilinish, o‘smir shaxsi.Abstract
Maqolada ilk o‘smirlik davrida tengdoshlar tomonidan qabul qilinish ehtiyoji va o‘z-o‘zini baholash o‘rtasidagi bog‘liqlik tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi o‘smirning tengdoshlari orasida o‘z o‘rnini topishga intilishi, o‘zini qabul qilingan deb his qilishi va o‘z shaxsiga bergan bahosi o‘rtasidagi munosabatni aniqlashtirishdan iborat. Shu maqsadda mavzuga oid ilmiy tadqiqotlar qiyosiy tahlil qilinadi. Tahlilda qabul qilinish ehtiyoji, o‘zini qabul qilingan deb his qilish va tengdoshlar tomonidan amalda qabul qilinish alohida tushunchalar sifatida ko‘rib chiqiladi.
Ilmiy adabiyotlar tengdoshlar bilan munosabatlar o‘smirning o‘z-o‘zini baholashi bilan bog‘liq ekanini ko‘rsatadi. Biroq qabul qilinishga bo‘lgan kuchli ehtiyoj har doim ham tengdoshlar tomonidan rad etilishni yoki o‘z-o‘zini past baholashni anglatmaydi. Ushbu bog‘liqlikni talqin qilishda o‘smirning tengdoshlar haqidagi shaxsiy tasavvuri bilan uning guruhdagi haqiqiy mavqeyini farqlash, shuningdek, oilaviy munosabatlar kabi boshqa omillarni hisobga olish zarur. Maqola adabiyotlar tahliliga asoslanadi; unda o‘smirlar ishtirokida o‘tkazilgan yangi empirik tadqiqot natijalari keltirilmaydi.
References
Baumeister R. F., Leary M. R. The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation // Psychological Bulletin. — 1995. — 117(3). — P. 497–529. DOI: 10.1037/0033-2909.117.3.497. (doi.org)
Birkeland M. S., Breivik K., Wold B. Peer acceptance protects global self-esteem from negative effects of low closeness to parents during adolescence and early adulthood // Journal of Youth and Adolescence. — 2014. — 43. — P. 70–80. DOI: 10.1007/s10964-013-9929-1. (Springer Nature Link)
Gorrese A., Ruggieri R. Peer attachment and self-esteem: A meta-analytic review // Personality and Individual Differences. — 2013. — 55(5). — P. 559–568. DOI: 10.1016/j.paid.2013.04.025. (ScienceDirect)
McElhaney K. B., Antonishak J., Allen J. P. “They like me, they like me not”: Popularity and adolescents’ perceptions of acceptance predicting social functioning over time // Child Development. — 2008. — 79(3). — P. 720–731. DOI: 10.1111/j.1467-8624.2008.01153.x. (Oxford Academic)
Sentse M., Lindenberg S., Omvlee A., Veenstra R. Rejection and acceptance across contexts: Parents and peers as risks and buffers for early adolescent psychopathology. The TRAILS study // Journal of Abnormal Child Psychology. — 2010. — 38. — P. 119–130. DOI: 10.1007/s10802-009-9351-z. (Springer Nature Link)
Erol R. Y., Orth U. Self-esteem development from age 14 to 30 years: A longitudinal study // Journal of Personality and Social Psychology. — 2011. — 101(3). — P. 607–619. DOI: 10.1037/a0024299. (fanistiqbollari.uz)
Rosenberg M. Society and the Adolescent Self-Image. — Princeton: Princeton University Press, 1965. DOI: 10.1515/9781400876136. (fanistiqbollari.uz)
Abdimurodova S. B. O‘smirlik davrida o‘zini o‘zi baholashning shakllanishiga ta’sir etuvchi psixologik omillar // Ta’limda istiqbolli izlanishlar. — 2026. — 7-son, 2-qism. — B. 478–485. DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.343. (fanistiqbollari.uz)
Aldjanova G. A., Yernazarova G. O‘smirlarda o‘z-o‘zini baholash muammosi // Modern Science and Research. — 2025. — 4-jild, 5-son. — B. 34–38. (inlibrary.uz)
Duvlayeva Y., Karimjanova Y. O‘smirlarda o‘z-o‘zini baholash shakllanishiga oilaviy munosabatlarning psixologik ta’siri // Maktabgacha va maktab ta’limi. — 2026. — 4-jild, 5-son. DOI: 10.5281/zenodo.20454647. (maktabgacha-va-maktab-talimi-jurnal.uz)
