DIPLOMATIK VA KONSULLIK VAKILLARI IMMUNITETLARINING AMAL QILISH CHEGARALARI: XALQARO HUQUQ VA MILLIY AMALIYOTNING O‘ZARO NISBATI
Keywords:
diplomatik immunitet, konsullik immuniteti, Vena konvensiyalari, yurisdiksiya, daxlsizlik, voz kechish, persona non grata, rezidual immunitet, milliy amaliyot, xalqaro huquq.Abstract
Ushbu maqolada diplomatik va konsullik vakillari immunitetlarining huquqiy tabiati, funksional maqsadi hamda ularning amal qilish chegaralari xalqaro huquq manbalari va milliy amaliyot misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi diplomatik immunitet bilan konsullik immuniteti o‘rtasidagi farqlarni, ayniqsa ularning yurisdiksiya, daxlsizlik, javobgarlikdan ozod etish va bekor bo‘lish mexanizmlari nuqtai nazaridan aniqlashdan iborat. Maqolada 1961-yildagi Diplomatik aloqalar to‘g‘risidagi Vena konvensiyasi va 1963-yildagi Konsullik munosabatlari to‘g‘risidagi Vena konvensiyasi markaziy manba sifatida olingan, shuningdek Buyuk Britaniya, AQSh va O‘zbekiston normativ-amaliy tajribasi bilan qiyosiy yondashuv qo‘llangan. Tadqiqot natijasida diplomatik immunitet asosan shaxsiy va kengroq xarakterga ega ekani, konsullik immuniteti esa funksional va tor doirada amal qilishi asoslab beriladi. Shuningdek, immunitetlar mutlaq jazosizlik emasligi, chunki ularga voz kechish, persona non grata, rezidual immunitetning tor doirasi, qabul qiluvchi davlat qonunlariga hurmat majburiyati va yuboruvchi davlat yurisdiksiyasi kabi cheklovchi mexanizmlar tatbiq etilishi ko‘rsatiladi.
References
Vienna Convention on Diplomatic Relations. (1961, April 18). Preambula; 9-modda; 22-modda; 29-modda; 31-modda; 32-modda; 38-modda; 39-modda; 41-modda; 42-modda. https://treaties.un.org/doc/publication/unts/volume%20500/volume-500-i-7310-english.pdf 2. Vienna Convention on Consular Relations. (1963, April 24). Preambula; 5-modda; 41-modda; 43-modda; 45-modda; 53-modda; 55-modda; 57-modda; 70-modda; 71-modda.
https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/9_2_1963.pdf 3. Reyes v Al-Malki and another [2017] UKSC 61. (2017, October 18). United Kingdom Supreme Court. 4-band; 18-band; 48-51-bandlar; 55-57-bandlar. https://supremecourt.uk/uploads/uksc_2016_0023_judgment_2c0c2b6cc0.pdf 4. Diplomatic Privileges Act 1964. (1964). United Kingdom legislation. https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1964/81 5. Consular Relations Act 1968. (1968). United Kingdom legislation. https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1968/18 6. 22 U.S.C. § 254d – Dismissal on motion of action against individual entitled to immunity. (1978). U.S. Code.
https://www.law.cornell.edu/uscode/text/22/254d 7. 2 FAM 230 – Immunities of Foreign Representatives and Officials. U.S. Department of State. (U.S. Department of State, 2 FAM 230). https://fam.state.gov/fam/02fam/02fam0230.html 8. Xorijiy davlatlar diplomatik vakolatxonalari, konsullik muassasalari, xalqaro tashkilotlar vakolatxonalarining hamda ular xodimlarining Oʻzbekiston Respublikasidagi faoliyati toʻgʻrisida Nizom. (2001-yil 8-may). O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori, 207-son. https://lex.uz/docs/-338699 9. Oʻzbekiston Respublikasining Konsullik ustavini tasdiqlash toʻgʻrisida. (2019-yil 17-yanvar). O‘RQ-517-son. https://lex.uz/docs/-4167683
