СУВНИ ТОЗАЛАБ ҚАДОҚЛАШ КОРХОНАЛАРИДА ИНТЕГРАЦИЯЛАШГАН МЕНЕЖМЕНТ ТИЗИМЛАРИНИ ЖОРИЙ ҚИЛИШ ВА ЖАРАЁНЛАРНИ ТАШКИЛ ҚИЛИШ

Authors

  • Иброҳимова Ҳилола Илҳомжон қизи
  • Ш.А.Сулаймонов

Keywords:

интеграциялашган менежмент тизими (ИМТ), ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, сув тозалаш технологияси, қадоқлаш жараёни, PDCA сикли, жараён ёндашуви, Кайзен, рискларни бошқариш, HACCP, KPI, корхона самарадорлиги, Ўзбекистон.

Abstract

Мазкур мақолада сувни тозалаб қадоқлаш саноати корхоналарида интеграциялашган менежмент тизимини (ИМТ) жорий қилишнинг назарий асослари, методологик ёндашувлари ва амалий аспектлари кенг кўламда тадқиқ этилган. ISO 9001:2015 (сифат менежменти), ISO 14001:2015 (экологик менежмент) ва ISO 45001:2018 (меҳнат хавфсизлиги) стандартлари асосида яратилган иерархик интеграция моделининг концептуал чизмаси ишлаб чиқилган. Андижон вилоятидаги 3 та реал корхонани ўрамаган, 85 нафар ходимни қамраб олган 2022–2024 йилги дала тадқиқоти натижаларига асосланиб, PDCA–Кайзен сикли асосли босқичли жорий этиш модели таклиф этилган. Статистик таҳлил шуни кўрсатдики, тўлиқ ИМТ жорий этилгандан сўнг маҳсулот рекламацияси 39,3% га, сув исрофи 35,4% га ва меҳнат ҳодисалари 57,1% га камайган; ишлаб чиқариш самарадорлиги эса 27% га ошган. Шунингдек, мақолада ИМТни «Рақамли Ўзбекистон — 2030» стратегияси доирасида IoT ва ERP тизимлари билан боғлаш истиқболлари мулоҳаза қилинган. Тадқиқот натижалари Ўзбекистон ичимлик суви саноатида сифат ва экологик менежментни такомиллаштиришга қаратилган давлат сиёсати учун амалий тавсиялар тарзида тавсия этилади.

References

World Health Organization (WHO). Progress on drinking water, sanitation and hygiene 2000–2023. Geneva: WHO/UNICEF, 2023. 104 p. Available: https://www.who.int/publications/i/item/9789240067271

Ўзбекистон Республикаси Давлат санитария эпидемиологик хизмати. 2023 йил давлат санитария назорати натижалари бўйича йиллик ахборот. Тошкент, 2023. 78 б.

ISO 9001:2015. Quality management systems — Requirements. 5th edition. Geneva: International Organization for Standardization, 2015. 29 p.

ISO 14001:2015. Environmental management systems — Requirements with guidance for use. 3rd edition. Geneva: ISO, 2015. 35 p.

ISO 45001:2018. Occupational health and safety management systems — Requirements with guidance for use. 1st edition. Geneva: ISO, 2018. 37 p.

O'zDSt ISO 9001:2016. Sifat menejmenti tizimlari — Talablar. Toshkent: O'zstandart, 2016. 31 b.

Монографиялар ва журнал мақолалари:

Karapetrovic S., Willborn W. Integration of quality and environmental management systems // The TQM Magazine. 1998. Vol. 10, No. 3. PP. 204–213. DOI: 10.1108/09544789810214800.

Jørgensen T.H., Remmen A., Mellado M.D. Integrated management systems — three different levels of integration // Journal of Cleaner Production. 2006. Vol. 14, No. 8. PP. 713–722. DOI: 10.1016/j.jclepro.2005.04.005.

Rebelo M.F., Santos G., Silva R. Integration of management systems: towards a sustained success and development of organizations // Journal of Cleaner Production. 2016. Vol. 127. PP. 96–111. DOI: 10.1016/j.jclepro.2016.04.011.

Lo C.K.Y., Yeung A.C.L., Cheng T.C.E. The impact of environmental management systems on financial performance in fashion and textiles industries // International Journal of Production Economics. 2012. Vol. 135, No. 2. PP. 561–567. DOI: 10.1016/j.ijpe.2011.05.010.

Якубов М.Р., Ҳамидов О.А. Корхоналарда интеграциялашган менежмент тизимларини жорий этишнинг институционал тўсиқлари // Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар. 2023. №2. Б. 112–124.

Asif M., de Bruijn E.J., Douglas A., Fisscher O.A.M. Why quality management programs fail: A strategic and operations management perspective // International Journal of Quality and Reliability Management. 2009. Vol. 26, No. 8. PP. 778–794.

Salomone R. Integrated management systems: experiences in Italian organizations // Journal of Cleaner Production. 2008. Vol. 16, No. 16. PP. 1786–1806. DOI: 10.1016/j.jclepro.2007.12.003.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 18 февралдаги 79-сон қарори «Ичимлик суви сифатига қўйиладиган гигиеник талаблар тўғрисида» // Lex.uz расмий сайти. 2022.

Manders B., de Vries H.J., Blind K. ISO 9001 and product innovation: A literature review and research framework // Technovation. 2016. Vol. 48–49. PP. 41–55. DOI: 10.1016/j.technovation.2015.11.004.

Хошимова Д.А., Раҳимова Н.У. Ўзбекистон саноат корхоналарида экологик менежмент тизимини жорий этишнинг иқтисодий самараси // Ўзбекистон аграр фани хабарлари. 2022. №4. Б. 88–95.

Downloads

Published

2026-05-14

How to Cite

Иброҳимова Ҳилола Илҳомжон қизи, & Ш.А.Сулаймонов. (2026). СУВНИ ТОЗАЛАБ ҚАДОҚЛАШ КОРХОНАЛАРИДА ИНТЕГРАЦИЯЛАШГАН МЕНЕЖМЕНТ ТИЗИМЛАРИНИ ЖОРИЙ ҚИЛИШ ВА ЖАРАЁНЛАРНИ ТАШКИЛ ҚИЛИШ. SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI, 4(5), 648–666. Retrieved from https://innovativepublication.uz/index.php/jelsi/article/view/5901