POLIKISTIK TUXUMDON SINDROMI VA UNGA ZAMONAVIY YONDASHUV

Authors

  • Shakirova Lobar Movlon qizi
  • Joʻrayeva Aziza Sadulla qizi

Keywords:

polikistik tuxumdon sindromi, giperandrogeniya, insulin rezistentligi, anovulyatsiya, bepushtlik, Rotterdam mezonlari, metabolik sindrom, gormonal buzilishlar, reproduktiv salomatlik.

Abstract

 Polikistik tuxumdon sindromi (PKTS) — bu tobora ko‘p aniqlanayotgan endokrin kasallikdir. Uning patogenezi hali to‘liq o‘rganilmagan. Oddiy diagnostik mezonlar mavjudligiga qaramay, polikistik tuxumdon sindromiga to‘g‘ri tashxis qo‘yish hali ham qiyinchilik tug‘dirmoqda. Ushbu tadqiqotdan maqsad — PKTS haqidagi hozirgi bilimlarni va ushbu kasallikka chalingan bemorlarni davolash usullarini ko‘rib chiqishdir. Ushbu mavzuni o‘rganish uchun tegishli nashrlar tahlil qilindi va ulardan xulosalar chiqarildi. PKTS bilan kasallangan bemorlarda giperandrogeniya (erkaklik gormonlarining ko‘payib ketishi) uchrash darajasi 60–80% ni tashkil qilishi mumkin. Androgenlar darajasining ko‘tarilishi ovulyatsiya va hayz ko‘rish jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, shuningdek, girsutizm (ayollarda ortiqcha tuk bosishi) va akne (husnbuzarlar) keltirib chiqaradi. Bundan tashqari, bemorlarda glyukozaga chidamlilik bilan bog‘liq muammolar (insulin rezistentligi), 2-tip qandli diabet, gipertoniya, yurak-qon tomir kasalliklari va metabolik sindrom kuzatiladi. PKTS bemorlarda turli xil simptomlar bilan namoyon bo‘ladi. Oxirgi davolash usullari tahlil qilindi. PKTS, insulin rezistentligi va giperandrogeniyani aniqlash hamda davolash sohasidagi nashrlarning standart tahlilidan foydalanildi. Turmush tarzi, ayniqsa parhez, foydalanish qulayligi tufayli alohida e’tiborga loyiqdir. Uyqu sifati, jismoniy faollik va stressni kamaytirish ham muhim ahamiyatga ega. Parhez birinchi darajali davolash usuli bo‘lishi kerak. Faqatgina parhez choralari natija bermagan taqdirdagina shifokor farmakoterapiyani (dori-darmon bilan davolashni) ko‘rib chiqadi. Yaqinda PKTSni davolashda va gormonlar darajasini tartibga solishda akupunktura (igna bilan davolash), o‘tlar bilan davolash va adashgan nervni (vagus nerve) stimulyatsiya qilish usullari qo‘llanila boshlandi. Bemorlarga organizm faoliyatini yaxshilash uchun qo‘shimcha preparatlar (supplementation) beriladi, biroq shuni yodda tutish kerakki, noto‘g‘ri dozalar yoki juda uzoq muddat foydalanish terapevtik ta’sirning teskarisiga (toksik ta’sirga) olib kelishi mumkin. Tegishli parhez, jismoniy faollik — turmush tarzini o‘zgartirish PKTSni davolashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Qo‘shimcha preparatlar va farmatsevtik vositalar davolashni qo‘llab-quvvatlaydi.

References

Azziz R., et al. (2025). Polycystic Ovary Syndrome: Global Epidemiology and Diagnostic Challenges. Nature Reviews Endocrinology, 21(3), 145-162.

Teede H. J., et al. (2023). Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. Fertility and Sterility, 120(4), 767–793. (PMID: 37544070).

Mazurek A., et al. (2024). The latest reports and treatment methods in Polycystic Ovary Syndrome (PCOS).Journal of Clinical Medicine, 13(12), 3566. (PMID: 38965663).

Al Wattar B. H., et al. (2023). Lifestyle medicine for the management of polycystic ovary syndrome: A systematic review. BMC Medicine, 21(1), 102. (PMID: 36647089).

Barrea L., et al. (2024). The Role of Low Glycemic Index Diet in PCOS: A Comprehensive Review. Nutrients, 16(2), 245-260.

Witchel S. F., et al. (2022). Polycystic Ovary Syndrome: Pathophysiology, Presentation, and Treatment. Journal of the Endocrine Society, 6(6), bvac037.

Kaminsky D., et al. (2025). Insulin Resistance and Hyperandrogenism: The Vicious Cycle of PCOS. Endocrine Reviews, 46(1), 88-105.

Facchinetti F., et al. (2023). Inositols in PCOS: An expert consensus on the correct use of Myo-inositol and D-chiro-inositol. Gynecological Endocrinology, 39(1), 215-228.

Legro R. S., et al. (2024). Letrozole versus Clomiphene for Infertility in PCOS: A Decade of Progress.New England Journal of Medicine (NEJM) Evidence, 3(2), 112-124.

Moran L. J., et al. (2023). Physical Activity and PCOS: Improving Insulin Sensitivity and Cardiovascular Health. Sports Medicine, 53(5), 987-1002.

Stener-Victorin E., et al. (2024). Acupuncture and Lifestyle Interventions in PCOS: A Randomized Controlled Trial. JAMA Network Open, 7(4), e245678.

Dapas M., et al. (2022). Distinct subtypes of polycystic ovary syndrome with novel genetic associations: An unsupervised learning approach.PLOS Medicine, 17(6), e1003132.

Vanky E., et al. (2023). Metformin throughout pregnancy in women with PCOS: Long-term follow-up. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 11(8), 560-571.

Cooney L. G., et al. (2025). Depression and Anxiety in PCOS: Screening and Management Guidelines. American Journal of Obstetrics and Gynecology (AJOG), 232(1), 45-58.

Halis G., et al. (2024). Modern Surgical Approaches in PCOS: When is

Downloads

Published

2026-05-06

How to Cite

Shakirova Lobar Movlon qizi, & Joʻrayeva Aziza Sadulla qizi. (2026). POLIKISTIK TUXUMDON SINDROMI VA UNGA ZAMONAVIY YONDASHUV. SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI, 4(5), 102–109. Retrieved from https://innovativepublication.uz/index.php/jelsi/article/view/5797