DEHQONCHILIKNING OKS SIVILIZATSIYASIDA DINIY QARASHLARNING VUJUDGA KELISHIDA TA’SIRI
Keywords:
Oks sivilizatsiyasi, BMAK, dehqonchilik kulti, unumdorlik kulti, tarixshunoslik, O‘rta Osiyo arxeologiyasi, zardushtiylik, diniy evolyutsiya.Abstract
Ushbu maqolada miloddan avvalgi III–II ming yillikda O‘rta Osiyo hududida rivojlangan Oks (BMAK — Baqtriya–Marg‘iyona Arxeologik Kompleksi) sivilizatsiyasida dehqonchilik faoliyatining diniy qarashlar shakllanishidagi ta‘siri tarixshunoslik nuqtayi nazaridan tadqiq etilgan. Tadqiqot arxeologik ma‘lumotlar, ikonografik topilmalar va qiyosiy tahlil metodlari asosida olib borilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, dehqonchilik madaniyati: unumdorlik kultlari, kosmologik tasavvurlar va mavsumiy marosimlar tizimining asosini tashkil etgan. Maqolada BMAK diniy tizimining monoteistik dinlarga, xususan, zardushtiylikka zamin yaratganligi ilmiy dalillar asosida asoslab berilgan.
References
Sarianidi, V. I. (1994). Temples of Bronze Age Margiana: Traditions of Ritual Architecture. Antiquity, 68(259), 388–397.
Sarianidi, V. I. (2002). Margush: Ancient Oriental Kingdom in the Old Delta of Murghab River. Aşgabat: Türkmendöwlethabarlary.
Kohl, P. L. (1984). Central Asia: Palaeolithic Beginnings to the Iron Age. Paris: Éditions Recherche sur les Civilisations.
Possehl, G. L. (2002). The Indus Civilization: A Contemporary Perspective. Walnut Creek: AltaMira Press.
Salvatori, S., & Tosi, M. (Eds.) (2008). The Bronze Age and Early Iron Age in the Margiana Lowlands. Oxford: Archaeopress.
Lyonnet, B., & Dubova, N. A. (Eds.) (2021). The World of the Oxus Civilization. New York: Routledge.
Lamberg-Karlovsky, C. C. (2003). Civilization, State, or Tribes? The Oxus Civilization. The Review of Archaeology, 24(2), 1–10.
Askarov, A. (1977). Drevnezemledel'cheskaya kul'tura epokhi bronzy yuga Uzbekistana. Toshkent: Fan.
Hilzheimer, M. (1936). Iconographic index of BMAC seals. Iranica Antiqua, 1, 45–89.
Boyce, M. (1975). A History of Zoroastrianism. Vol. 1: The Early Period. Leiden: Brill.




