EGRI CHIZIQLARNING PARAMETRIK TENGLAMALARI VA ULARNI TAHLIL QILISH
Keywords:
Parametrik tenglama, differensiallanuvchi egri chiziq, gomeomorfizm, egrilik va buralish, trayektoriya, yoy uzunligi parametri, urinma vektori, regulyar egrilikAbstract
Ushbu maqolada egri chiziqlarning parametrik tenglamalari differensial geometriyaning markaziy vositasi sifatida chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida egri chiziqlarning tahliliy ifodalanish usullari, xususan, nuqtaning fazodagi o‘rnini vaqt yoki yoy uzunligi kabi parametrlar orqali tavsiflashning afzalliklari ochib beriladi. Maqolaning asosiy qismi parametrik ko‘rinishda berilgan funksiyalardan hosila olish orqali egri chiziqning urinma vektori, egriligi va buralishi kabi fundamental geometrik xarakteristikalarini hisoblash usullariga bag‘ishlangan. Shuningdek, ishda Frene-Serre reperi yordamida fazoviy egri chiziqlarning lokal xossalarini o‘rganish masalalari ko‘rib chiqiladi. Parametrik tenglamalarning nafaqat nazariy matematikada, balki amaliy sohalarda — fizik jarayonlarni modellashtirish, kompyuter grafikasi va robototexnikadagi trayektoriyalarni loyihalashdagi o‘rni tahliliy misollar bilan asoslanadi. Maqola yakunida turli koordinata tizimlarida parametrik shakllarning o‘zaro bog‘liqligi va ularning silliqlik darajasini aniqlash algoritmlari bo‘yicha xulosalar berilgan. Ushbu tadqiqot murakkab geometrik ob'ektlarni matematik tahlil qilish va ularning dinamik xossalarini o‘rganishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi.
References
Narmanov, A. N. (2008). Differensial geometriya asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti.
Xudoyberdiyev, G‘, Jo‘rayev, T. (2012). Differensial geometriya va topologiya. – Toshkent: Universitet nashriyoti.
To‘rayev, R. (2015). Geometriya (II qism). – Toshkent: Fan va texnologiya.
Rasulov, A. (2010). Differensial geometriya masalalari to‘plami. – Toshkent: Tafakkur nashriyoti.
Foydalanilgan internet manbalari
Analitik geometriya haqida ma’lumot // O‘zbek ensiklopedik manbasi: Internet resurs. – URL: https://uzpedia.uz/pedia/analitik_geometriya
Differensial geometriya haqida ma’lumot // Milliycha ilmiy portali: Internet resurs. – URL: https://milliycha.uz/differentsial-geometriya/
