Onkologiya sohasida pedagog-shifokorning ilmiy-tadqiqot faoliyati: Tibbiy ta’limni transformatsiya qilishning translatsion mexanizmlari
Keywords:
pedagog-shifokor, akademik onkologiya, ilmiy-tadqiqot kompetensiyasi, translatsion tibbiyot, klinik mantiq, dalillarga asoslangan tibbiyot, onkologik ta'lim.Abstract
Zamonaviy onkologik xizmatning eksponensial rivojlanishi tibbiy ta'lim muassasalari oldiga pretsizion (aniq) tibbiyot tamoyillarini o'quv jarayoniga zudlik bilan integratsiya qilish vazifasini qo'ymoqda. Mazkur jarayonda pedagog-shifokorning shaxsiy ilmiy-tadqiqot faoliyati qanchalik fundamental ta'sir ko'rsatishini aniqlash tadqiqotning asosiy poydevorini tashkil etadi. Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti bazasida 2023-2025 yillar davomida o'tkazilgan retrospektiv-prospektiv kogorta tadqiqotiga jami 242 nafar klinik ordinator va magistrantlar, shuningdek, 38 nafar onkolog-pedagoglar jalb qilindi. Ishtirokchilar ta'lim beruvchining ilmiy faollik indeksi (H-indeks > 4 va faol klinik sinovlarda ishtiroki) asosida ikkita mustaqil guruhga ajratildi. Olingan empirik dalillar shuni tasdiqladiki, bevosita ilmiy izlanishlar olib boruvchi o'qituvchilar guruhida tahsil olgan talabalarning molekulyar-genetik tahlillar (masalan, EGFR, BRCA1/2 mutatsiyalari) natijalarini to'g'ri interpretatsiya qilish va target terapiya buyurish darajasi 88.6 ± 2.4% ni tashkil qildi. An'anaviy, faqat o'quv-uslubiy faoliyat bilan cheklangan pedagoglar guruhida esa ushbu ko'rsatkich 61.2 ± 3.8% dan oshmadi (p = 0.001). Korrelyatsion tahlillar o'qituvchining nashr faolligi hamda talabaning nostandart klinik vaziyatlarda qaror qabul qilish tezligi o'rtasida kuchli to'g'ridan-to'g'ri bog'liqlik mavjudligini (r = 0.72) isbotladi. Tadqiqot yakunlari shuni ko'rsatadiki, akademik onkologiya formatidagi "tadqiqotchi-pedagog" modeli talabalarda klinik noaniqlik sharoitida ishlash qobiliyatini keskin oshiradi va darsliklardagi ma'lumotlarning eskirish davrini (lag time) real vaqt rejimida kompensatsiya qiladi.
References
Tillashayxov MN, Ziyayev SR. Onkologiya ta'limida innovatsion yondashuvlar va dalillarga asoslangan tibbiyot muammolari. O'zbekiston Onkologiyasi. 2022;15(4):12-18.
Davis M, Thompson R, et al. The impact of physician-scientists on medical education in oncology: A retrospective cohort study. J Cancer Educ. 2023;38(1):145-153.
Navruzov SN. Translatsion tibbiyot va akademik onkologiyaning rivojlanish istiqbollari. Tibbiyotda ilmiy izlanishlar axborotnomasi. 2021;9(2):33-40.
Chen L, Wang Y. Bridging the gap between clinical trials and the classroom: The role of the research-active educator. Acad Med. 2022;97(11):1604-1610.
Abdullayeva RM. Tibbiy ta'limda pedagogning ilmiy potensiali o'quv jarayonining sifat ko'rsatkichi sifatida. Zamonaviy ta'lim. 2023;12(5):22-29.
Richards E, Doe J. Translational research in undergraduate oncology curricula: Preparing the next generation of precision oncologists. Lancet Oncol. 2021;22(8):311-313.
Xalilov IA, Rustamov BSh. Oliy tibbiyot ta'limida klinik protokollarni o'qitishning pedagogik xususiyatlari. Klinik onkologiya yutuqlari. 2024;2(1):45-52.
Smith AB, et al. Evaluating the research competency of clinical educators in European medical schools. Med Teach. 2020;42(9):1002-1010.
Karimov AA. Bo'lajak shifokorlarning tahliliy fikrlashini rivojlantirishda ilmiy to'garaklar va jurnal klublarining o'rni. Sog'liqni saqlash tashkilotchisi. 2022;8(3):61-68.
O'Neill K. The researcher-teacher nexus in medical education: A qualitative analysis of student perceptions. BMC Med Educ. 2023;23(1):215.
