Tibbiy ta’limda sun’iy intellekt va raqamli simulyatsiyalar: Bo‘lajak shifokorlarning klinik kompetensiyalarini rivojlantirishning innovatsion modeli
Keywords:
sun'iy intellekt, raqamli simulyatsiya, tibbiy ta'lim, klinik kompetensiya, virtual bemor, neyrotarmoqli o'qitish, ob'ektiv tizimlashtirilgan klinik imtihon (OSCE), diagnostik aniqlik.Abstract
Zamonaviy tibbiyot ta'limi tizimida talabalarning amaliy ko'nikmalarini real bemorlar xavfsizligiga tahdid solmagan holda shakllantirish jarayoni chuqur metodologik transformatsiyani talab etmoqda. Mazkur tadqiqot sun'iy intellekt (SI) algoritmiga asoslangan immersiv raqamli simulyatorlarning bo'lajak shifokorlar klinik kompetensiyasiga ta'sirini baholashga qaratilgan. Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti bazasida o'tkazilgan prospektiv randomizatsiyalangan nazorat tadqiqotida jami 142 nafar yuqori kurs talabalari ishtirok etdi. Ular an'anaviy o'qitish metodologiyasi (nazorat guruhi, n = 70) hamda neyrotarmoqli virtual bemor stsenariylari bilan integratsiyalashgan innovatsion model (tajriba guruhi, n = 72) asosida taqsimlandi. Olingan natijalar SI-simulyatorlari yordamida differensial diagnostika xatoliklari darajasi 24.6% ga kamayganligini va favqulodda vaziyatlarda klinik qaror qabul qilish tezligi o'rtacha 31.4% ga (p < 0.01) tezlanganligini tasdiqladi. Shuningdek, talabalarning kognitiv empatiyasi hamda ob'ektiv tizimlashtirilgan klinik imtihon (OSCE) natijalari o'rtasida kuchli ijobiy korrelyatsiya (r = 0.78) qayd etildi. Mashinali o'qitish modellari asosidagi adaptiv qiyinchilik darajasini sozlash funksiyasi individual ta'lim trayektoriyasini optimallashtirish imkonini berdi. Kuzatuv ma'lumotlari shuni tasdiqlaydiki, raqamli egizaklar (digital twins) va generativ intellekt vositalarini o'quv dasturlariga bazaviy komponent sifatida kiritish nafaqat kognitiv qobiliyatlarni, balki psixomotor va analitik malakalarni barqaror oshirishning samarali mexanizmi hisoblanadi.
References
Xalilov I.A., Rustamov B.Sh. Zamonaviy tibbiy ta'limda simulyatsion texnologiyalarning o'rni va rivojlanish istiqbollari. Tibbiyotda innovatsiyalar jurnali. 2023;4(2):112-120.
Kyaw BM, Posadzki P, Paddock S, et al. Effectiveness of Digital Education on Communication Skills Among Medical Students: Systematic Review and Meta-analysis by the Digital Health Education Collaboration. J Med Internet Res. 2019;21(8):e12967.
Abdurakhmanova G.K. Oliy tibbiyot ta'limida raqamli pedagogika transformatsiyasi. O'zbekiston Tibbiyoti. 2022;11(4):45-51.
Bates DW, Singh H. Two Decades Since To Err Is Human: An Assessment Of Progress And Emerging Priorities In Patient Safety. Health Aff (Millwood). 2018;37(11):1736-1743.
Zary N, et al. Artificial intelligence in medical education: specific use cases, challenges, and perspectives. Med Educ Online. 2023;28(1):2183204.
Usmonov R.T., Karimov A.A. Sun'iy intellekt neyron tarmoqlarining klinik differensial diagnostikadagi amaliy ahamiyati. Klinik va eksperimental meditsina xabarnomasi. 2024;1(1):23-29.
Liaw SY, Ooi SW, Rusli KDB, et al. Nurse-Physician Communication Team Training in Virtual Reality Versus Live Simulations: Randomized Controlled Trial on Team Effectiveness and Objective Structured Clinical Examination Performance. J Med Internet Res. 2020;22(4):e17279.
Rajkomar A, Dean J, Kohane I. Machine Learning in Medicine. N Engl J Med. 2019;380(14):1347-1358.
Toshmatov B.A. Bo'lajak shifokorlarning algoritmik fikrlash ko'nikmalarini shakllantirish muammolari. Zamonaviy ta'lim. 2021;9(8):66-73.
Shoreko O, et al. Augmented Reality and Virtual Reality in Medical Education: A Comprehensive Scoping Review. Adv Med Educ Pract. 2022;13:125-141.
