RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR SHAROITIDA SHARTNOMA HUQUQINING RIVOJLANISHI
Keywords:
Shartnoma huquqi, raqamli texnologiyalar, elektron shartnoma, elektron raqamli imzo, aqlli shartnoma (smart contract), blockchain, elektron tijorat, huquqiy tartibga solish.Abstract
Raqamli texnologiyalar davrida shartnoma huquqi jadal rivojlanib, anʼanaviy yondashuvlar zamonaviy raqamli yechimlar bilan boyitilmoqda. Ushbu maqolada raqamli transformatsiya sharoitida shartnoma huquqining taraqqiyoti ilmiy-nazariy tahlil qilinadi. Elektron shartnomalarni tuzish va elektron raqamli imzolarni qo‘llashning huquqiy asoslari, “aqlli shartnoma” (smart contract) tushunchasining paydo bo‘lishi va uning huquqiy maqomi, shuningdek, raqamli muhitda kelib chiqayotgan yangi huquqiy muammolar yoritiladi. Turli xorijiy va mahalliy manbalarga asoslangan holda, shartnoma huquqini raqamli asr talablari va imkoniyatlariga moslashtirish zarurati ilmiy asosda bayon etiladi. Natijalarda raqamli texnologiyalar shartnoma tuzish jarayonlarini qanday osonlashtirayotgani hamda bu boradagi ehtimoliy xatar va yechimlar tahlil qilinadi. Maqola doirasida yetuk olimlar fikrlari va qonunchilikdagi o‘zgarishlar sharhi ham keltirilib, raqamli davrda shartnoma huquqining istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlariga doir xulosalar beriladi.
References
Singer G. H. (2025). Digital Age Shapes Modern Contract Law: Considering the Legal Significance of a “Thumbs-Up” Emoji. Colorado Lawyer, July 2025.
Abdurahmonova N. (2023). MDHda smart shartnomalarning huquqiy tartibi. Toshkent davlat yuridik universiteti ilmiy axborot kutubxonasi (TSUL Library) saytidagi maqola.
Muxiddinova G. (2024). Yuridik xizmatlar sohasida raqamli transformatsiyaning fuqarolik huquqiga ta’siri. Modern Education and Development ilmiy jurnali, 14(4), 3-18.
O‘zbekiston Respublikasi “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi Qonuni (yangi tahriri), 2022-yil 29-sentabr, O‘RQ–792-son. (Lex.uz hujjat bazasi).
O‘zbekiston Respublikasi “Elektron raqamli imzo to‘g‘risida”gi Qonuni (yangi tahriri), 2022-yil 12-oktyabr, O‘RQ–793-son.
Alimov O. T., Moroz S. P., Akimbekova M. A. (2025). The Impact of Digital Transformation on Contract Law. Journal of Legal, Ethical and Regulatory Issues, 28(2), 1-9.
Digital Contracts: Legal Challenges in the Digital Era. Guiding Legal Counsel Blog (guidingcounsel.com).
BMT Konvensiyasi (2005). United Nations Convention on the Use of Electronic Communications in International Contracts, New York, 2005.
Belarus Respublikasi Prezidentining 2018-yil 28-dekabrdagi 8-son Farmoni “Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish to‘g‘risida” va unga 1-Ilova – “Aqlli shartnoma” tushunchasining qonuniy ta’rifi.
Szabo N. (1997). The Idea of Smart Contracts. (Ilmiy maqola, onlayn nashr). Nik Szabo tomonidan aqlli shartnoma konsepsiyasini ilk bor bayon etgan manba.
