O‘ZBEK XALQ MAQOLLARI TARKIBIDAGI “OT” VA “IT” KONSEPTLARINING SEMANTIK XUSUSIYATI
Keywords:
“Ot” va “it” leksemasi, konsept, maqollar, paremiologik birliklar, barqaror birikmalar, nutqiy pozisiya va situatsiya, transformasiya, variativlik.Abstract
Maqolada maqollarning semantik strukturasi asosini tashkil etuvchi komponentlardan zoonimlarning o‘ziga xos xususiyatlariga to‘xtalindi. Ayniqsa, “ot” va “it” konseptlarining etnografik va lingvistik jihatlari tahlilga tortildi. Ushbu konseptlarning semantik etaloni, ularning nutqdagi situasion holatdagi o‘zgarish takomili yoritildi. Barqaror birikmalar sirasidagi maqollarning folklors hunoslik va tilshunoslikning ob yekti sifatidagi ahamiyati, farq va o‘xshashlik xususiyatlari bilan bir qatorda fanlararo integrasion holatlarning o‘zaro ta’siri ham yoritildi.
References
A.Omonturdiyev “Chorvachilikka oid so‘z va atamalarning qisqacha
tematik evfemik lug‘ati”. – Toshkent, “Brok class servis”, 2015.
A.Omonturdiyev, B.Rahmonov “Surxondaryo dialektal-etnografik
maqollarining izohli lug‘ati”. – Toshkent, “Ilm ziyo zakovat”, 2019.
A.Qodiriy To‘la asarlar to‘plami. 1-jild. – Toshkent, Fan, 1995.
“Uloqda” hikoyasi. –B.26-34.
B.Umurqulov “Poetik nutq leksikasi”. – Toshkent, Fan, 1990.
B.Yo‘ldoshev “Mustaqillik yillarida o‘zbek frazeologiyasi: erishilgan
yutuqlar va navbatdagi vazifalar”. Xorijiy filologiya №1, 2017. – B.11.
M.Koshg‘ariy “Devonu lug‘ati-t-turk”. – Toshkent, Gʻ.Gʻulom, 2017.
– B.374, 412. Nashrga tayyorlovchi Qosimjon Sodiqov.
T.Murod “Ot kishnagan oqshom”. – Toshkent, “Sano standart”, 2017.
T.To‘la “Yetti zog‘ora qissasi” tarkibidagi “D o‘nan” hikoyasi. “Sharq
yulduzi” jurnali. № 10. –B.125-128.
Sh.Maxmaraimova “O‘zbek tili teomorfik metaforalarining qisqacha
konseptual lug‘ati”. – Toshkent, Cho‘lpon, 2018. –B.59.
Sh.Shomaqsudov, Sh.Shorahmedov. “Hikmatnoma” (O‘zbek
maqollarining izohli lug‘ati). – Toshkent, O‘zbek Sovet Ensiklopediyasi, 1990.
Sh.Shomaqsudov, Sh.Shorahmedov. “Nega shunday deymiz?” –
Toshkent, Gʻ.Gʻulom, 1987.
E.S.Tompson “Yovvoyi yo‘rg‘a” (T.Murod tarjimasi). – Toshkent,
Gʻ.Gʻulom, 1989.
O‘zbek xalq shevalari lug‘ati. – Toshkent, Fan, 1971. – B. 296.
