MAXSUS VA INKLYUZIV TAʼLIMNING BUGUNGI KUNDAGI AHAMIYATI VA AMALGA OSHIRILAYOTGAN ISLOHOTLAR
Keywords:
Inklyuziv ta'lim,jamiyat taraqqiyoti, ijtimoiy integratsiya, maxsus ehtiyojlar, ta'lim tengligi, ijtimoiy farovonlik, barqaror taraqqiyot.Abstract
Ushbu maqolada O'zbekiston Respublikasida maxsus ta'lim ehtiyojlariga (MTE) ega bo'lgan bolalarni umumiy ta'lim jarayoniga integratsiya qilishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Inklyuziv ta'limning huquqiy asoslari, uning falsafiy prinsiplari hamda O'zbekiston sharoitida joriy etishdagi mavjud to'siqlar (infratuzilma, kadrlar malakasi, ijtimoiy-psixologik omillar) yoritib berilgan. Maqola so'ngida inklyuziv muhitni takomillashtirish bo'yicha amaliy tavsiyalar ilgari surilgan.
References
I. Normativ-Huquqiy Manbalar
O'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. Toshkent: O'zbekiston, 2023.
O'zbekiston Respublikasining "Ta'lim to'g'risida"gi Qonuni (Yangi tahriri). O'RQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr.
O'zbekiston Respublikasining "Nogironligi bo'lgan shaxslarning huquqlari to'g'risida"gi Qonuni. O'RQ-605-son, 2020-yil 15-oktabr.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 7-fevraldagi "2022-2026-yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi PF-60-sonli Farmoni.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 13-oktabrdagi "Maxsus ta'lim ehtiyojlari bo'lgan bolalarni umumiy o'rta ta'lim tashkilotlarida inklyuziv ta'lim shaklida o'qitish tartibi to'g'risidagi Nizomni tasdiqlash haqida"gi 638-son qarori.
II. Ilmiy-Nazariy va O'quv Adabiyotlar
A'zamov, H. T. Maxsus pedagogika (Oligofrenopedagogika). Darslik. Toshkent, 2012.
Salamatova, L. B. Inklyuziv ta'limning nazariy asoslari va amalga oshirish mexanizmlari. Monografiya. Toshkent: Fan va texnologiya, 2018.
Shoumarov, G'. B., Iskandarova, S. M. Maxsus psixologiya. Darslik. Toshkent, 2015.
Karimova, Z. N. Inklyuziv ta'lim sharoitida o'qituvchilarning kasbiy kompetentligini rivojlantirish. Pedagogika fanlari doktori dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent, 2021.
Aleshina, E. I. Inklyuziv ta'lim: muammo va yechimlar. Ilmiy maqolalar to'plami, Moskva, 2019. (Rossiya tajribasini yoritish uchun)
III. Xalqaro Manbalar
UNESCO. Salamanca Statement and Framework for Action on Special Needs Education. Paris, 1994. (Salamanka deklaratsiyasi inklyuziyaning xalqaro asosini tashkil etadi).
United Nations. Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD). New York, 2006. (BMTning Nogironlar huquqlari to'g'risidagi konvensiyasi).
