O‘ZBEK TILIDA TAQLID SO‘ZLARNING KELIB CHIQISHI VA ETIMOLOGIYASI: QIYOSIY TAHLIL
Keywords:
taqlid so‘zlar, onomatopeya, ideofon, etimologiya, qadimgi turkiy til, fonosemantika, qiyosiy lingvistikaAbstract
Ushbu maqola o‘zbek tilida taqlid so‘zlarning (onomatopeya va ideofonlarning) kelib chiqishi, tarixiy shakllanishi, fonetik-semantik o‘ziga xosliklari hamda ularning umumturkiy qiyosiy til tizimidagi o‘rnini ilmiy asosda tahlil qiladi. Tadqiqot qadimgi turkiy yodgorliklar, o‘zbek tili materiallari va boshqa turkiy tillarning qiyosiy faktlariga tayangan holda olib borildi. Maqolada taqlid so‘zlarning fonetik motivatsiyaga asoslangan tabiati, semantik kengayish jarayoni, morfologik aktivligi va lingvomadaniy ahamiyati keng yoritilgan. Qiyosiy natijalar taqlid birliklarining turkiy tillarda fonosemantik jihatdan o‘xshash, ammo fonotaktik farqlari bilan ajralib turishini ko‘rsatadi. Tadqiqot taqlid so‘zlar o‘zbek tilining eng qadimiy qatlamlaridan biri ekanini, ularning etimologik o‘rganilishi esa til taraqqiyotini chuqurroq anglashga imkon berishini tasdiqlaydi.
References
Abdullayev, A. (2010). O‘zbek tilining tarixiy grammatikasi. Toshkent: Fan nashriyoti.
Allan, K. (2014). Linguistic Meaning. London: Routledge.
Buranov, J. (1995). Turkiy tillar qiyosiy grammatikasi. Toshkent: Universitet nashriyoti.
Crystal, D. (2010). The Cambridge Encyclopedia of Language (3rd ed.). Cambridge University Press.
Doğan, L. (2018). Onomatopoeic words in Turkic languages. Journal of Turkic Linguistics, 12(3), 45–67.
Erdal, M. (2004). A Grammar of Old Turkic. Brill.
Johanson, L., & Csató, É. (1998). The Turkic Languages. London: Routledge.
Mahmud al-Kashgari. (2005). Devonu lug‘otit-turk (R. Rahmonov, Trans.). Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
Vaux, B., & Cooper, J. (1999). Introduction to Linguistic Field Methods. Munich: Lincom Europa.
