Oziq-ovqat xom ashyosi tarkibidagi nitratlarni kamaytirishning texnologik usullari.
Keywords:
Nitrat, nitrit, oziq-ovqat xavfsizligi, sitrus tolalari, biotexnologiya, fermentatsiya, antioksidant, ekologik texnologiya.Abstract
Mazkur maqolada Eron, Ispaniya va O‘zbekiston ilmiy manbalariga asoslangan holda oziq-ovqat mahsulotlarida nitrat va nitrit birikmalarining shakllanish sabablari, ularning inson salomatligiga ta’siri hamda ularni kamaytirishning texnologik usullari o‘rganildi. Tadqiqotlarda aniqlanishicha, nitratlarning asosiy manbalari o‘g‘it bilan o‘stirilgan sabzavotlar, suv va nitritli konservalangan go‘sht mahsulotlaridir. Nitritlarning uzoq muddatli iste’moli inson organizmida N-nitrozaminlar hosil bo‘lishiga sabab bo‘lib, bu esa karsinogen ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli maqolada sitrus chiqindilari, fermentatsiya, ozon bilan ishlov, mikroorganizmlar yordamida biotransformatsiya kabi zamonaviy texnologik yondashuvlar tahlil qilindi. Natijalarga ko‘ra, sitrus tolalari, limon albedo va fermentatsion muhitlar nitrit miqdorini 40–80% gacha kamaytiradi. Taklif etilgan texnologiyalar oziq-ovqat xavfsizligini oshirish, ekologik barqaror ishlab chiqarishni rivojlantirishga xizmat qiladi.
References
Viuda-Martos M., Fernández-López J., Pérez-Álvarez J.A. (2009). Citrus Co-Products as Technological Strategy to Reduce Residual Nitrite Content in Meat Products. J. Food Sci., 74(8):R93–R100.
Pegg R.B., Shahidi F. (2000). Nitrite curing of meat: the N-nitrosamine problem and nitrite alternatives. Food & Nutrition Press.
Alesón-Carbonell L. et al. (2003). Utilization of lemon albedo in dry-cured sausages. J. Food Sci., 68(5):1826–1830.
Fernández-Ginés J.M. et al. (2004). Lemon albedo as a new source of dietary fiber. Meat Sci., 67:7–13.
Sanz Y., Vila R., Toldrá F. (1997). Effect of nitrate and nitrite curing salts on microbial changes. Int. J. Food Microbiol.
Lundberg J.O., Weitzberg E. (2004). Nitrate bacteria and human health. Nature Rev Microbiol.
Krishnaswamy K. (2001). Non-nutrients and cancer prevention. ICRM Bulletin.
Sebranek J.G., Bacus J.N. (2007). Cured meat products without direct addition of nitrite. Meat Sci., 77(1):136–147.
Demeyer D., Honikel K. (2008). World Cancer Research Fund Report: a challenge for the meat industry. Meat Sci., 80(4):953–959.
Gago B., Laranjinha J. (2007). Red wine-dependent reduction of nitrite to nitric oxide in the stomach. Free Radic. Biol. Med., 43:1233–1242.




