NAVOIY ASARLARIDAGI AYRIM SO‘ZLARNING QADIMGI VA HOZIRGI TALAFFUZ HAMDA MA’NO JIHATIDAN QIYOSIY TAHLILI

Abstract

So‘z mulkining sultoni, turk-o‘zbek adabiyoti osmoni, millatimizning ma’naviy bog‘boni va elimiz ma’naviy merosining posboni ya’ni amir al-kalom Nizomiddin Alisher Navoiy deb, jahon adabiyotida, xususan turk-o‘zbek adabiyotida yuksak o‘rin, mangu asarlar, ma’naviy xazinalar qoldirgan zot haqida qancha so‘z aytilsa ham, baribir oz bo‘ladi. Navoiyning har bir asarida minglab ma’no, yuzlab tushunchalar yashirin yotadi, uning asarlarini o‘qish, tadqiq qilish va o‘rganish har bir izlanuvchiga yangi-yangi ilm va fan eshiklarini ochib beradi. Shu munosabat bilan ushbu maqolada Navoiy asarlarida ishlatilgan ayrim so‘zlarni, xususan bugungi kunda qo‘llanishdan chiqqan yoki yaqin kelajakda qo‘llanishdan chiqib qolishi mumkin bo‘lgan so‘zlarni qaytadan tiriltirish, Navoiy nasliga mansub bo‘lgan kishilarga yetkazish maqsadida tashabbus ko‘tarildi. Maqolada Navoiyning ayrim asarlaridan eskirgan so‘zlar tanlanib, ularning eski va hozirgi kundagi ma’nolari qiyoslashtirildi hamda Afg‘oniston o‘zbek tilida talaffuz va ma’no jihatidan ishlatiladigan tushunchalar orqali, manbalar va muallifning o‘z bilimlari, eshitganlari hamda mahallalarda ishlatiladigan so‘zlar asosida qisqacha ma’no va sharhlar berildi.