ZAMONAVIY URBANIZATSIYA VA EKOLOGIK STRESS: GIGIYENIK BAHOLASH
Keywords:
urbanizatsiya, ekologik stress, gigiyena, sanitariya, sog‗lom muhit, salomatlik.Abstract
Zamonaviy urbanizatsiya jarayonlari inson salomatligiga bevosita va
bilvosita ta‘sir ko‗rsatmoqda. Shaharlarda aholining ortib borishi, sanoatlashuv, transport
oqimi va yashash sharoitining keskin o‗zgarishi ekologik stress omillarining kuchayishiga
olib kelmoqda. Ushbu maqolada urbanizatsiya bilan bog‗liq ekologik stress faktorlarining
gigiyenik baholanishi, ularning aholi salomatligiga salbiy ta‘siri, shuningdek, ushbu
muammoni kamaytirish bo‗yicha gigiyenik tavsiyalar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari asosida zamonaviy urbanistik siyosatda sog‗lom yashash muhitini shakllantirish zarurligi
asoslab beriladi.
References
Karimov U.K., To‘xtayev A.Sh. Gigiyena va ekologiya asoslari. – Toshkent: O‗zMU
nashriyoti, 2021. – 280 b. Mazkur darslikda inson salomatligi va ekologik omillar
o‗rtasidagi bog‗liqlik, atrof-muhit gigiyenasining nazariy va amaliy asoslari yoritilgan.
Maqola uchun gigiyenik baholash metodlari va shahar muhitining sanitariya talablari
haqida muhim ma‘lumotlar olindi.
World Health Organization. Urban green spaces and health – a review of evidence. –
WHO Regional Office for Europe, 2016. – 92 p. Ushbu hisobot urbanizatsiyalashgan
hududlarda yashil maydonlarning salomatlikka ijobiy ta‘sirini ilmiy dalillar bilan tahlil
qiladi. Maqolada ekologik stressni kamaytiruvchi omillarni aniqlashda ushbu manba asos
qilib olindi.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. SanPiN 0320-21: Atmosfera
havosining gigiyenik me‘yorlari. – Toshkent, 2021. Havoning ifloslanish darajasini
baholashda foydalaniladigan gigiyenik normativlar va sanitariya talablarini belgilovchi
rasmiy hujjat. Maqolada PM2.5 va boshqa ifloslantiruvchi moddalarning me‘yoriy
chegaralari aynan shu hujjat asosida baholandi.
Mirzayev Sh.N., Alimova Z.B. Shahar ekologiyasi va inson salomatligi. // ―Tibbiyotda
yangi kun‖ ilmiy jurnali. – 2023. – №1. – B. 33–38. Mahalliy tadqiqotchilar tomonidan
olib borilgan ilmiy maqola bo‗lib, unda urbanizatsiya va ekologik stress omillarining
sog‗liqka ta‘siri o‗rganilgan. Maqolaning ilmiy asoslanishida ushbu manba muhim rol
o‗ynadi.
United Nations Environment Programme (UNEP). Cities and climate change: Global
report on human settlements. – Nairobi, 2020. Ushbu xalqaro hisobot global
urbanizatsiya va ekologik xavflarning iqlim o‗zgarishiga ta‘siri, aholi zichligi va
ekologik stress o‗rtasidagi bog‗liqlikni tahlil qiladi. Maqolada shaharsozlik va ekologik
xavf omillarining global kontekstdagi talqini ushbu manba asosida yoritildi.
