GENETIK VA ATROF-MUHIT OMILLARINING O‘SMIRLARNING IJTIMOIY TASHVISH DARAJASIGA TA’SIRI
Keywords:
Ijtimoiy tashvish, o„smirlik, genetik omillar, atrof-muhit omillari, gen atrof-muhit o„zaro ta‟siri, epigenetika, kognitiv-xulqiy terapiya, psixologik farovonlik, ijtimoiy muhit, serotonin tashuvchi gen.Abstract
Ushbu maqola o„smirlarning ijtimoiy tashvish darajasiga genetik va
atrof-muhit omillarining ta‟sirini o„rganadi. Genetik tadqiqotlar ijtimoiy tashvishning
irsiylik darajasi 30-50% atrofida ekanligini ko„rsatadi, xususan, serotonin tashuvchi gen (5
HTTLPR) kabi genetik markerlar bu holatga moyillikni oshiradi. Shu bilan birga, oilaviy
munosabatlar, maktab muhiti, tengdoshlar bilan o„zaro ta‟sir va ijtimoiy tarmoqlarning
ta‟siri kabi atrof-muhit omillari ijtimoiy tashvishning rivojlanishida muhim rol o„ynaydi.
Maqola gen-atrof-muhit o„zaro ta‟siri (G x E) va epigenetik mexanizmlarni tahlil qilib,
ularning ijtimoiy tashvishga ta‟sirini ko„rib chiqadi. Shuningdek, kognitiv-xulqiy terapiya
va psixoedukatsiya kabi profilaktika va davolash usullari muhokama qilinadi. Tadqiqot
ijtimoiy tashvishning oldini olish va davolashda kompleks yondashuv zarurligini
ta‟kidlaydi.
References
Karimova, V. M. (2008). Yoshlar psixologiyasi: O„quv qo„llanma. Toshkent:
O„zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti, 150-200.
Tursunova, Yo. (2015). O„smirlar psixologiyasi va tarbiya masalalari. Toshkent: Fan va
texnologiya nashriyoti, 80-120.
Xolmurodov, L. (2010). Umumiy psixologiya: Darslik. Toshkent: Sharq nashriyoti, 50
