КИБЕРЖИНOЯТЛАРНИНГ ИҚТИСОДИЙ ЗАРАРИ: ЎЗБЕКИСТОНДА РАҚАМЛИ ФИРИБГАРЛИКНИНГ ОҚИБАТЛАРИ ВА УЛАРНИ КАМАЙТИРИШ ЙЎЛЛАРИ
Keywords:
Кибержинаятлар, рақамли фирибгарлик, иқтисодий зарар, киберхавфсизлик, рақамли иқтисодиѐт, фишинг, молиявий пирамидалар, рақамли саводхонлик, антифрод тизимлари, халқаро ҳамкорлик, Ўзбекистон.Abstract
Ушбу мақола Ўзбекистонда кибержинаятлар, хусусан, рақамли
фирибгарликнинг иқтисодий зарари ва унинг кўп қиррали оқибатларини чуқур
таҳлил қилишга бағишланган. Рақамли иқтисодиѐтнинг жадал ривожланиши билан
бирга кибержинаятларнинг янги шакллари, жумладан, фишинг банк картаси
маълумотларини ўғирлаш, сохта инвестиция схемалари ва “ѐлғон қўнғироқлар”
орқали
фирибгарлик
ҳолатлари
кўпайгани
кўриб
чиқилади.
Мақолада
кибержинаятларнинг шахслар, корхоналар ва давлат муассасаларига етказадиган
молиявий, ижтимоий ва психологик зарарлари, шунингдек, рақамли иқтисодиѐтга
бўлган ишончга путур етказиш каби оқибатлари ѐритилган. Ўзбекистонда
киберхавфсизлик бўйича саводхонликнинг пастлиги, молиявий тизимларнинг
рақамлашуви ва кибержинаятчилар учун яратилган имкониятлар таҳлил қилинади.
Бундан ташқари, киберфирибгарликни камайтириш учун қонуний, таълим,
технологик ва халқаро ҳамкорликка асосланган комплекс чоралар, жумладан,
аҳолининг киберхавфсизлик бўйича билимларини ошириш, замонавий антифрод
тизимларини жорий этиш ва хусусий секторнинг фаол иштироки таклиф қилинади. Мақола рақамли иқтисодиѐтни хавфсиз ривожлантириш учун тизимли ва доимий
саъй-ҳаракатлар зарурлигини таъкидлайди.
References
Абдуллаев, Р. Б. Кибержинаятлар ва уларга қарши курашиш стратегиялари.
Тошкент: Маънавият, 2020. 150 б.
Ганиева, Д. Ш. Рақамли иқтисодиѐт ва унинг хавф-хатарлари. Тошкент:
Экотехника, 2019. 200 б.
Мамадалиев, А. С. Интернет-фирибгарлик: Таҳдидлар ва профилактика. Тошкент:
Академия, 2021. 180 б.
Ишматов, Т. К. Киберхавфсизлик ва унинг миллий иқтисодиѐтга таъсири.
Тошкент: Иқтисодий фанлар, 2022. 250 б.
Саидов, Б. Т. Озарбайжон ва Ўзбекистонда кибержинаятларга қарши курашиш.
Тошкент: Юксалиш, 2023. 220 б.
Қурбонов, Ш. А. Рақамли хавф-хатарлар: Экономик таҳдидлар ва халқаро
тәжриба. Тошкент: Қўшма нашр, 2021. 190 б.
Исматов, Ж. Т. Интернетга боғлиқ фирибгарликлар ва уларни камайтириш
усуллари. Тошкент: Маънавият ва билим, 2020. 160 б.
Шодиев, Х. В. Рақамли иқтисодиѐт ва унинг ижтимоий-иқтисодий оқибатлари.
Тошкент: Академик, 2022. 210 б.
Муродов, С. Х. Мобил банкинг хавфсизлиги: Ўзбекистон тажрибаси. Тошкент:
Технологик таҳлил, 2021. 240 б.
Мирзаев, И. Т. Киберхавфсизлик ва ҳуқуқий таълимот: Ўзбекистондаги
муаммолар ва истиқболлар. Тошкент: Зиѐ, 2022. 230 б.
