BOSHLANGʻICH TAʼLIMDA RAQAMLI DIDAKTIK OʻYINLAR ORQALI OʻQUVCHILARNING MUAMMOLI FIKRLASH KOʻNIKMALARINI RIVOJLANTIRISHNING PSIXO-PEDAGOGIK MEXANIZMLARI - Yakubova Mohinur Jumaniyozovna (NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR VA ZAMONAVIY TA'LIMNING INNOVATSION YO'NALISHLARI, 2025)
Ushbu tezis boshlangʻich taʼlimda raqamli didaktik oʻyinlar (RDO) orqali oʻquvchilarning muammoli fikrlash koʻnikmalarini rivojlantirishning psixo-pedagogik va neyrokognitiv mexanizmlarini ilmiy asosda tahlil qiladi. Polyaning muammoli fikrlash modeli, Jonassenning muammoga asoslangan oʻqitish nazariyasi, Papertning konstruktivizmi va Mayerning kognitiv yuk nazariyasi asosida RDOning muammo makoni navigatsiyasi, adaptiv scaffold va kollaborativ interaksiyalarga taʼsiri koʻrib chiqiladi. Meta-tahlillar (Vogel et al., Wouters et al.) natijalari RDO muammoli fikrlashni 0.42–0.68 effekt hajmida oshirishini tasdiqlaydi. Neyrokognitiv jihatdan gamma-toʻlqin sinkronizatsiyasi va prefrontal funksiyalarning kuchayishi qayd etiladi. Oʻzbekiston kontekstida mahalliy RDO (masalan, “Bilimdon” ilovasi) reja tuzish bosqichini 41% ga yaxshilagan. Amaliy tamoyillar (ochiq muammolar, tezkor feedback, blended learning), cheklovlar (raqamli tafovut, odatlanish, transfer muammosi) va tavsiyalar muhokama etiladi. Tezis RDOni kognitiv kapitalni strategik oshirish vositasi sifatida baholaydi va mahalliy platformalar boʻyicha longitudinal tadqiqotlar zarurligini taʼkidlaydi.