“Dori vositalarining noto„g„ri iste‟moli: muammolar va profilaktika yo„llari”, – Antibiotiklar va boshqa dorilarni o„zboshimchalik bilan qabul qilish oqibatlari - Xolmamatova Sevinch Baxtiyor qizi (NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR VA ZAMONAVIY TA'LIMNING INNOVATSION YO'NALISHLARI, 2025)
Bugungi kunda dori vositalarining, ayniqsa antibiotiklarning o‗zboshimchalik bilan qo‗llanishi jahon sog‗liqni saqlash tizimi oldida dolzarb muammo sifatida maydonga chiqmoqda. Ko‗pgina hollarda bemorlar vrach tavsiyasisiz, faqatgina tanishlar, internet yoki avvalgi tajriba asosida o‗zlariga dori yozib, o‗z holicha davolanishga harakat qiladilar. Bu holat, ayniqsa, antibiotiklar bilan bog‗liq bo‗lgan holatlarda jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin: dori moddalarga qarshilik (rezistentlik) kuchayadi, kasalliklar surunkali shaklga o‗tadi, nojo‗ya ta‘sirlar ortadi va aholi orasida dorilarga ishonchsizlik paydo bo‗ladi. Mazkur maqolada dori vositalarining noto‗g‗ri va o‗zboshimcha iste‘molining asosiy sabablari, ayniqsa aholining tibbiy savodxonlik darajasining pastligi, tibbiy xizmatga bo‗lgan ishonchsizlik, dorixonalardagi nazoratsiz savdo holatlari chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada antibiotiklarga nisbatan kuchayib borayotgan qarshilik, OIV, sil, gijjalar va boshqa infeksiyalarni davolashda yuzaga kelayotgan qiyinchiliklar ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Muammoning profilaktikasi sifatida, birinchi navbatda aholining tibbiy madaniyatini oshirish, dorilarni faqat vrach ko‗rsatmasiga asosan qabul qilishni targ‗ib etish, farmatsevtlar va dorixonalar faoliyatini tartibga solish, shuningdek, ommaviy axborot vositalari va raqamli platformalar orqali tushuntirish ishlarini kuchaytirish zarurligi ta‘kidlanadi. Bundan tashqari, milliy darajada monitoring tizimlarini joriy etish, antibiotiklar iste‘molini nazorat qiluvchi siyosiy-huquqiy mexanizmlarni mustahkamlash kabi takliflar ilgari suriladi. Tadqiqot natijalariga asoslanib, maqolada sog‗liqni saqlash tizimi, farmatsevtika sohasi va jamiyat o‗rtasida samarali hamkorlik orqali dori vositalarining noto‗g‗ri iste‘moliga qarshi kurashish strategiyalari ishlab chiqilishi zarurligi asoslab beriladi.