Халқаро Қизил китоб ва катта Амударё куракбуруни - Umbarov Hasan (NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR VA ZAMONAVIY TA’LIMNING INNOVATSION YO’NALISHLARI, 2025)
Ушбу мақола Сурхондарѐ вилояти ва Амударѐ ҳавзасида учрайдиган, йўқолиб кетиш хавфи остида қолган ноѐб балиқ тури — катта Амударѐ куракбурун балиғи (Псеудосcапҳирҳйнчус ҳерманни) ҳақида кенг илмий маълумот беради. Мақолада мазкур турнинг биологик ва экологик хусусиятлари, яшаш муҳити, тарқалиш ареали, ташқи тузилиши, кўпайиш жараѐни ва озиқланиш манбалари батафсил ѐритилган. Катта Амударѐ куракбурун балиғи қадимий балиқ турлари сирасига кириб, асосан Амударѐ ва унинг ирмоқлари, хусусан, Сурхондарѐ ҳавзасида учрайди. Мақолада бу турнинг морфологик тавсифи, ўртача узунлиги ва оғирлиги, табиий яшаш шароитлари, сувнинг сифати ва озуқа базасига қўйиладиган талаблар илмий асосда кельтирилган. Шунингдек, мақолада катта Амударѐ куракбурун балиғининг сунъий шароитда кўпайтириш бўйича сўнгги йиллардаги илмий тадқиқотлар, бу жараѐндаги қийинчиликлар ва муваффақиятсизлик сабаблари ҳам таҳлил қилинади. Қизил китобга киритилганлиги сабабли бу балиқ тури махсус давлат муҳофазасида бўлиши, овлаш тақиқланганлиги ва унга нисбатан ҳуқуқбузарлик қилган шахсларнинг қонуний жавобгарлиги ҳақидаги маълумотлар берилган. Яна, ―Термиз‖ давлат музей-қўриқхонаси фондларида сақланаѐтган катта Амударѐ куракбурун балиғи намунаси мисолида илмий ѐндашув ва сақлаш муҳимлиги кўрсатиб ўтилган. Мақола якунида катта Амударѐ куракбурун балиғи ва унга ўхшаш ноѐб турларни сақлаб қолиш, уларни сунъий кўпайтиришни йўлга қўйиш, табиатни муҳофаза қилиш, экологик мониторингни кучайтириш ва кенг жамоатчилик орасида экологик онгни ошириш бўйича таклиф ва тавсиялар берилган.