Tovar kelib chiqqan joy nomidan foydalanish huquqi subyektlari doirasi va ishlab chiqaruvchilar birlashmasining huquqiy maqomi
Keywords:
huquq subyektlari, tovar kelib chiqqan joy nomi, ishlab chiqaruvchilar birlashmasi, konsorsium, jamoaviy huquq, intellektual mulk, hududiy brend, mutlaq huquq, fuqarolik-huquqiy maqom.Abstract
Intellektual mulk huquqi sohasida tovar kelib chiqqan joy nomlariga bo'lgan mutlaq huquqning o'ziga xosligi uning subyektlar doirasi ko'plik xarakteriga ega ekanligida namoyon bo'ladi. Tadqiqotning maqsadi milliy yurisprudensiyada tovar kelib chiqqan joy nomidan foydalanish huquqiga ega bo'lgan subyektlar doirasini aniqlash hamda ushbu jamoaviy huquqni boshqaruvchi va himoya qiluvchi asosiy institut sifatida ishlab chiqaruvchilar birlashmasining (uyushmalarining) yuridik maqomini takomillashtirishdan iborat. Formal-yuridik, qiyosiy-huquqiy, tizimli-strukturaviy va huquqiy germenevtika metodlari yordamida Yevropa Ittifoqining konsorsiumlar faoliyatiga oid qonunchiligi, Lissabon tizimi talablari hamda O'zbekiston fuqarolik qonunchiligi qiyosiy tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarda tovar kelib chiqqan joy nomidan foydalanish huquqi asosan yakka tartibdagi tadbirkorlar va alohida yuridik shaxslarga individual ravishda taqdim etilmoqda. Qonunchilikda ushbu nomoddiy ne'matni kollektiv tarzda boshqaruvchi, mahsulot sifatini nazorat qiluvchi va sudda barcha ishlab chiqaruvchilar nomidan da'vo qo'zg'atish vakolatiga ega bo'lgan mustaqil yuridik shaxs turi — ishlab chiqaruvchilar assotsiatsiyasining maxsus fuqarolik-huquqiy maqomi belgilanmagan. Intellektual mulk tizimida jamoaviy boshqaruv tashkilotlari modelini joriy etish, huquqni yakka shaxslarga emas, balki aynan ishlab chiqaruvchilar uyushmasiga biriktirish amaliy yechim vazifasini bajaradi. Mazkur yondashuv hududiy brendlar sifatining pasayib ketishining oldini oladi, nizoli vaziyatlarda subyektlarning huquqiy himoyasini kuchaytiradi va xalqaro bozorda milliy mahsulotlar raqobatbardoshligini ta'minlaydi.
References
O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (Birinchi va ikkinchi qismlar).
"Tovar belgilari, xizmat ko'rsatish belgilari va tovar kelib chiqqan joy nomlari to'g'risida"gi O'zbekiston Respublikasi Qonuni.
Intellektual mulk huquqlarining savdoga oid jihatlari to'g'risidagi bitimi (TRIPS).
Kelib chiqish joy nomlari va geografik ko'rsatkichlar to'g'risidagi Lissabon bitimining Jeneva akti.
Городов О.А. Особенности субъектов права на наименования мест происхождения товаров: коллективный и индивидуальный аспекты // Интеллектуальная собственность. Авторское право и смежные права. – 2020. – № 5.
Шахназарова Э.А. Правовое положение объединений производителей в системе охраны географических указаний: опыт ЕС и перспективы // Патенты и лицензии. Интеллектуальные права. – 2021. – № 8.
Гаврилов Э.П. Интеллектуальные права: проблемы совместного обладания и использования. – М.: Юрайт, 2019.
Сергеев А.П. Гражданско-правовые механизмы защиты коллективных интеллектуальных прав. – М.: Статут, 2020.
Саюкова Д.Э. Консорциумы как субъекты управления территориальными брендами // Скиф. Вопросы студенческой науки. – 2021. – № 3.
Oqilov X. Intellektual mulk huquqida obyektlarni individuallashtirish muammolari va jamoaviy huquqlar tizimi. – T.: Yuridik adabiyotlar nashriyoti, 2021.
Gulyamov S. Intellektual faoliyat natijalari aylanmasida nodavlat notijorat tashkilotlarining ishtiroki va ularning huquqiy maqomi. – T.: TDYU nashriyoti, 2020.
Raxmonqulov H. Fuqarolik huquqi subyektlari va ularning nomoddiy aktivlar ustidan mulkiy huquqlari. – T.: Adolat, 2018.
Rustamova I. Tovar kelib chiqqan joy nomlarini boshqarishda Yevropa Ittifoqining konsorsiumlar modeli va uning ahamiyati // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. – 2022. – № 7.
Jo'rayeva M. Geografik ko'rsatkichlar bo'yicha guvohnoma egalarining fuqarolik-huquqiy maqomi va ularning mas'uliyati // Interpretation and researches. – 2023. – № 1(6).
Jahon intellektual mulk tashkiloti (WIPO). Geografik ko'rsatkichlarni muhofaza qilish tizimida jamoaviy tashkilotlarning roli va funksiyalari bo'yicha metodik yo'riqnoma. – Jeneva, 2019.
