YANGI O‘ZBEKISTON KRIMINOLOGIK SIYOSATIDA “MAHALLA YETTILIGI” TIZIMINING VOYAGA YETMAGANLAR PROFILAKTIKASIDAGI O‘RNI: HUQUQIY VA KONSEPTUAL TAHLIL
Keywords:
Mahalla yettiligi, inspektor-psixolog, ijtimoiy profilaktika, rezilyentlik, determinatsiya, Pekin qoidalari, viktimal profilaktika, diversiya, ijtimoiy mediator.Abstract
Mazkur maqolada Yangi O‘zbekistonda huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi transformatsion islohotlar, xususan, “Mahalla yettiligi” tizimining voyaga yetmaganlar bilan ishlashdagi strategik ahamiyati tadqiq etiladi. Tadqiqotda jazolashga asoslangan an’anaviy kriminologik modeldan ijtimoiy reabilitatsiya va ko‘makka yo‘naltirilgan gumanistik modelga o‘tishning nazariy-huquqiy asoslari ochib berilgan. Muallif U. Bronfenbrennerning ekologik tizimlar nazariyasi va R. Mertonning anomiya nazariyasiga tayanib, voyaga yetmaganlar xulq-atvorini korreksiyalashning yangicha metodologiyasini taklif etadi. Shuningdek, xalqaro huquqiy standartlarning milliy qonunchilikka integratsiyasi hamda inspektor-psixologning ijtimoiy mediator sifatidagi yangi maqomi ilmiy jihatdan asoslangan.
References
O‘RQ-829-sonli Qonun. "Xotin-qizlar va bolalar huquqlari... himoya qilish tizimi yanada takomillashtirilishi munosabati bilan... o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risida", 11.04.2023 y.
PQ-1-sonli Qaror. "2025 yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhitni yaratish... to‘g‘risida", 03.01.2025 y.
PQ-253-sonli Qaror. "Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish bo‘yicha manzilli choralar konsepsiyasi", 18.08.2025 y.
BMTning "Pekin qoidalari" (1985).
BMTning "Ar-Riyod yo‘riqnomasi" (1990).
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and Crisis. New York: Norton.
Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development. Cambridge: Harvard University Press.
Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Merton, R. K. (1968). Social Theory and Social Structure. New York: Free Press.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 20.11.2023 yildagi 30-sonli Qarori.
Ziyodullayev, M. Z. Kriminologiya: Darslik. — Toshkent: IIV Akademiyasi, 2023.
UNICEF. (2018). Justice for Children: Standard Operating Procedures for Police Officers.
Farrington, D. P., & Loeber, R. (2024). Developmental and Life-Course Criminology: Innovative Strategies for Youth Violence Prevention. (Voyaga yetmaganlar zo‘ravonligini oldini olishning innovatsion strategiyalari haqida zamonaviy tadqiqot).
