VOYAGA YETMAGANLARDA DEVIANT XULQ-ATVOR SHAKLLANISHINING NEYROPSIXOLOGIK VA IJTIMOIY-EKOLOGIK DETERMINANTLARI: INTEGRATSION TAHLIL
Keywords:
neyropsixologiya, deviant xulq-atvor, prefrontal qobiq, limbik tizim, Dual tizim modeli, o‘smirlik inqirozi, sotsial-ekologik determinizm, aktsentuatsiya, rezilyentlik.Abstract
Mazkur maqolada o‘smirlik davridagi neyrobiologik transformatsiyalarning voyaga yetmaganlar xulq-atvoriga ta’siri hamda deviantlikning shakllanishida ijtimoiy-ekologik muhitning roli tadqiq etiladi. Muallif o‘smir miyasidagi limbik tizim va prefrontal qobiq o‘rtasidagi nomutanosiblikni (“Dual tizim” modeli) neyropsixologik nuqtayi nazardan asoslaydi. Tadqiqotda U. Bronfenbrennerning ekologik tizimlar nazariyasi asosida o‘smir shaxsi shakllanadigan mikrotizimlarning o‘zaro aloqadorligi va rezilyentlik omillari tahlil qilingan.
References
Steinberg, L. (2014). Age of Opportunity: Lessons from the New Science of Adolescence. New York: Houghton Mifflin Harcourt.
Lichko, A. E. (1983). Psixopatii i aktsentuatsii xaraktera u podrostkov. Leningrad: Meditsina.
Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development. Cambridge: Harvard University Press.
Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Giedd, J. N. (2008). The Teen Brain: Insights from Neuroimaging..
Zmanovskaya, E. V. (2003). Deviantologiya: Psixologiya otklonyayushchegosya povedeniya. Moskva: Akademiya.
Mendelevich, V. D. (2001). Psixologiya deviantnogo povedeniya. Moskva: MEDpress.
Raygorodskiy, D. Ya. (2001). Prakticheskaya psixodiagnostika. Metodiki i testi. Samara: Baxrax-M.
Elkind, D. (1967). Egocentrism in Adolescence. Child Development.
Bahriyeva, G. S. (2023). Voyaga yetmaganlar psixologiyasining dolzarb muammolari. Toshkent.
Vafoyev, B. (2022). Oila psixologiyasi va o‘spirin tarbiyasi. Toshkent.
Kohlberg, L. (1981). The Philosophy of Moral Development. San Francisco: Harper & Row.
Casey, B. J., et al. (2023). The Adolescent Brain: Changing Contexts and Conceptions. Annual Review of Psychology, Vol. 74, pp. 245-271. (Ushbu manba o'smir miyasi haqidagi eng zamonaviy tahlillarni o'z ichiga oladi).
Steinberg, L. (2024). Adolescence (14th Edition). McGraw Hill. (O'smirlar psixologiyasi bo'yicha dunyodagi eng nufuzli darslikning so'nggi nashri).
Dahl, R. E., & Allen, N. B. (2022). The Neural Systems Underlying Adolescent Risk-Taking and Emotional Development. Journal of Neuroscience Research.
