O‘LCHASH XATOLIKLARINI MINIMALLASHTIRISH: METROLOGIK YONDASHUV
Keywords:
Metrologiya, o’lchash xatoliklari , o’lchov noaniqligi, ishonchlilik, metrologik ta’minot.Abstract
Ushbu maqolada o‘lchash jarayonlarida yuzaga keladigan xatoliklarning turlari, ularning kelib chiqish sabablari va ularni minimallashtirishning samarali metrologik yondashuvlari tahlil qilinadi. Metrologiya fanining asosiy tamoyillari asosida o‘lchash vositalarini kalibrlash, kuzatish zanjiri (traceability)ni ta’minlash, noaniqliklarni baholash va o‘lchash sharoitlarini optimallashtirish usullari ko‘rib chiqiladi. Amaliy misollar orqali o‘lchash natijalarining ishonchliligi va aniqligini oshirishga qaratilgan uslubiy tavsiyalar beriladi. Tadqiqot sanoat, laboratoriya va texnik nazorat jarayonlarida o‘lchash sifatini yaxshilashga xizmat qiladi.
Maqolada o‘lchash xatoliklarini baholash va chin o‘lchamni aniqlash usullari haqida batafsil ma'lumot beradi. O‘lchashlar nazariyasi va o‘lchash xatoliklarini bartaraf etish metrologiya sohasining muhim jihatlaridan biri hisoblanadi. Maqolada O‘zDSt 8.010.1:2002 standartiga muvofiq chin qiymat va haqiqiy qiymat tushunchalari yoritiladi. Chin qiymat, barcha o‘lchash xatoliklarini bartaraf etish bilan erishiladigan ideal qiymatdir. Haqiqiy qiymat esa tajriba natijasida olingan va chin qiymatga eng yaqin bo‘lgan qiymatdir.
References
Пиримов, О. Ж., & Эсанов, Т. Б. (2022). Электр транспорт воситаларини қуёш электр станциялари ёрдамида қувватлантириш учун лойиҳа ва моделлар. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2(10), 835-844.
Bevington, P.R., & Robinson, D.K. (2003). Data Reduction and Error Analysis for the Physical Sciences. McGraw-Hill Education.
BIPM, IEC, IFCC, ILAC, ISO, IUPAC, IUPAP, & OIML. (2008). Evaluation of measurement data – Guide to the expression of uncertainty in measurement. JCGM 100:2008.
Dieck, R.H. (2006). Measurement Uncertainty: Methods and Applications. ISA.
Jo‘rayevich, Primov Odil, and Esanov Temurmalik Beknazar ogli. "Sunʻiy intellekt va quyosh energiyasi birlashmasi: energiya tizimlarida elektromobillarni quvvatlantirishning yangi yondashuvlari." Science and innovation 3.Special Issue 17 (2024): 620-629.
GUM Workbench (2010). Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement. Software for Uncertainty Analysis. Metrodata GmbH.
