Kompyuter tarmoqlarida resurslarni taqsimlash muammosi: zamonaviy usullar va yechimlar
Keywords:
tarmoq resurslarini taqsimlash, 5G tarmoq boʻlaklash, simsiz sensor tarmoq (WSN), oʻyin nazariyasi, QoS, adolatli taqsimlash, energiya samaradorligi, IMRaD.Abstract
Kompyuter va telekommunikatsiya tarmoqlarida tarmoq resurslarini samarali taqsimlash – yuqori sifatli xizmat (QoS) taʼminlashning va foydalanuvchilar ehtiyojlarini qondirishning asosiy sharti hisoblanadi. Ushbu maqolada tarmoq resurslarini taqsimlash boʻyicha zamonaviy yondashuvlar tahlil qilingan; xususan, 5G mobil tarmoqlarida tarmoqni boʻlaklash (network slicing) orqali resurslarni boshqarish va simsiz sensor tarmoqlarda energiya samarador resurs taqsimotini optimallashtirish misollari koʻrib chiqilgan. Tadqiqot IMRaD strukturasida olib borildi: kirish qismida muammoning dolzarbligi asoslangan, metodologiya qismida 5G tarmoq uchun oʻyin nazariyasiga asoslangan taqsimlash usuli va WSN tarmoq uchun klasterlash asosidagi optimallashtirish algoritmi bayon etilgan. Natijalar qismida taklif etilgan usullar simulyatsiya orqali test qilindi va adabiyotlardagi yechimlar bilan solishtirildi. Olingan natijalar muhokamasi shuni koʻrsatadiki, taklif etilgan yondashuvlar tarmoq resurslarini inson omilini hisobga olgan holda (adolatli taqsimlash va foydalanuvchi tajribasini yaxshilash tamoyillari asosida) boshqarish imkonini beradi. Xulosa qismida asosiy jihatlar yakunlanib, kelgusi tadqiqot yoʻnalishlari belgilangan.
References
Kamal M.A., Raza H.W., Alam M.M., Mazliham M.S. Resource Allocation Schemes for 5G Network: A Systematic Review // Sensors. – 2021. – Vol.21, №19. – P.6588. DOI: 10.3390/s21196588.
Belozyorov K.V., Kislyakov S.V. Raspredeleniye setevыx resursov v seti 5G na osnove igrovogo podxoda // Aktualnыye problemы infotelekommunikatsiy v nauke i obrazovanii (APINO–2023): sb. nauch. statey XII Mejdunar. nauch.-texn. konf. – SPb, 2023. – S.241–246.
Xoroshaylova M.V., Pirogov A.A., Tureskiy A.V. Optimizatsiya raspredeleniya setevыx resursov besprovodnoy sensornoy seti // Vestnik VGTU. – 2024. – T.20, №4. – S.125–132.
Begboʻtayev A.Ye., Yusupov R.M. Tarmoq texnologiyalari: Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: Tafakkur, 2020. – 340 b.
Paschos G. Resource Allocation and Fairness (Lecture Notes). – 2021. – [Online]. Dostup: /notes_2.pdf (murojaat sanasi: 12.11.2025).
