ARAB YOZUVINING MANBALARI: HIMYARIY, NABATIY VA BOSHQA YOZUVLARNING TA’SIRI
Keywords:
Arab yozuvi, Himyariy yozuvi, Nabatiy yozuvi, Anbar/Hiyra yozuvi, yozuv tarixi, imlo taraqqiyoti, lingvistika tarixi, yozuvning kelib chiqishi.Abstract
Ushbu maqolada arab yozuvining kelib chiqishi va shakllanish jarayoni tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Arab yozuvining manbasi borasida ilgari surilgan uch asosiy yondashuv — yozuvning bir kishi tomonidan yaratilganligi, bir guruh tomonidan ixtiro qilinganligi yoki boshqa yozuvlardan kelib chiqqanligi haqidagi fikrlar ilmiy manbalar asosida ko‘rib chiqiladi. Hijoz, Yaman, Shom va Iroq o‘lkalaridagi madaniy-tijoriy aloqalar natijasida Himyariy (Musnad), Hiyra/Anbar va Nabatiy yozuvlarining arab yozuviga bo‘lgan ta’siri tarixiy dalillar orqali yoritiladi. Tadqiqotda Nabatiy yozuvining arab yozuviga aylanishi jarayonining bosqichlari, qo‘lyozmalarda uchraydigan o‘xshashliklar va lingvistik belgilarning uzviyligi ilmiy dalillar bilan asoslanadi. Shuningdek, arab yozuvining imlo tizimi shakllanishida ilohiy manba sifatida qaralishi yoki bashariy jarayon natijasi sifatida talqin qilinishi o‘rtasidagi yondashuvlar qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, arab yozuvi uzoq tarixiy evolyutsiya jarayonida turli yozuv tizimlari bilan o‘zaro ta’sirlashgan holda shakllangan bo‘lib, uning imlo tizimidagi ayrim o‘ziga xosliklar turli yozuv madaniyatlarining davomiyligini aks ettiradi.References
Abu Abbos Ahmad ibn Yahyo ibn Jobir Balozuriy. Futuhul-buldon. – Bayrut: Muassasatul Maorif, 1987. – B. 258.
Abu Abdulloh Muhammad ibn Is’hoq ibn Yasor ibn Xiyar Al-Muttalibiy Al-Qurashiy Al-Madaniy. Kitaabus-siyar val-mag‘oziy. – 1-nashr. Dorul Fikr, 1978. – B. 523.
Abu Dovud Sulaymon ibn Ash’as ibn Is’hoq Sijistoniy Azdiy. Kitaabu-l-Masohif. – Qohira, 2002. – B. 452.
Abu Faraj Muhammad ibn Abu Ya’qub Is’hoq An-Nadim. Kitabu-l-Fihrist. – Bayrut: Dorul Ma’rifat, 1997. – B. 6-8.
Abu Husayn Ahmad ibn Foris ibn Zakariyo Ar-Roziy. As-Sohibi fiy fiqhil-lug‘atil-arabiyyati va sunanil-arabi fiy kalaamiha. Tahqiq: Dr. Umar Foruq Daabba. – 1-nashr. Bayrut: Maktabatul Maorif, 1993. – B. 587.
Published
2025-11-01
How to Cite
Azizov Mirzabobur Obbos oʻgʻli. (2025). ARAB YOZUVINING MANBALARI: HIMYARIY, NABATIY VA BOSHQA YOZUVLARNING TA’SIRI. NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR VA ZAMONAVIY TA’LIMNING INNOVATSION YO’NALISHLARI, 2(10), 317–320. Retrieved from https://innovativepublication.uz/index.php/NUZY/article/view/4363
Issue
Section
Articles
