ESHITISH (LISTENING) KO‘NIKMASINI RIVOJLANTIRISH METODLARI
Keywords:
eshitish ko'nikmasi, til o'rganish, kognitiv yuk nazariyasi, blended o'qitish, auditory training, podkastlar, APD, lug'at boyitish, top-down yondashuv, bottom-up yondashuv, takrorlash texnikasi, eshitish buzilishlari, nutqiy kompetensiya.Abstract
Ushbu tezis eshitish ko'nikmasini rivojlantirishning ilmiy asoslangan metodlarini chuqur o'rganadi. Til o'rganish va kognitiv rivojlanishning markaziy elementi sifatida eshitish ko'nikmasining o'qish tushunishi, nutqiy qobiliyat, umumiy til samaradorligi va hatto ijtimoiy o'zaro ta'sirga ta'sirini batafsil tahlil qiladi. Pastdan yuqoriga va yuqoridan pastga yondashuvlarga asoslangan blended o'qitish modellari, podkastlar orqali takrorlash texnikasi, auditory training, yordamchi texnologiyalar, lug'at boyitish va strategik interventsiyalar kabi usullar ilmiy tadqiqotlar asosida ko'rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, bu metodlar eshitish ko'nikmasini 20-40% ga yaxshilash imkoniyatini beradi, ayniqsa, chet til o'rganuvchilar va eshitish buzilishlari bo'lgan bolalarda. O'zbek va xorijiy adabiyotlar, jumladan, Abdullaeva (2022), Hogan va boshq. (2014) va yangi tadqiqotlar (masalan, Chattaraj, 2024) asosida individual yondashuv zarurligi ta'kidlanadi, bu nafaqat til o'rganish, balki kognitiv salohiyat va madaniy tushunishni kuchaytiradi.
References
Abdullaeva, A. E. (2022). The methods of teaching listening skills and development of system of exercises. ResearchGate.
Asilova, G. (2023). O'zbek tilini o'qitish metodikasi. ResearchGate.
To'xtayev, B., Shamsiyeva, M., Ziyodova, T. (n.d.). O'zbek tili o'qitish metodikasi. Ziyouz.com.
Karimova, M. (2020). Bolalar nutqini rivojlantirish metodikasi. Toshkent: O‘zbekiston nashriyoti.
Asadullayeva, M. (2025). Maktabgacha yoshdagi bolalarning jismoniy rivojlanishida musiqaning o'rni. ResearchGate.
Izbullayeva, G. (2022). Pedagogika nazariyasi va tarixi. Buxoro: Durdona nashriyoti.
Nizomova, Sh. Sh. (n.d.). Aqliy malaka va ko'nikmalarni rivojlantirish. BuxDU.
Salieva, Z. (2024). Boshlang'ich sinflarda ingliz tilida eshitish ko'nikmasini rivojlantirish usullari. Google Scholar.
Mamarajabova, Z.N., Abdullayeva, M.M. (2024). Daktil va imo-ishora nutqiga o'rgatish. UzEdu.
Mamarajabova va boshq. (n.d.). Bolaning eshituv qobiliyatini hamda ovozini rivojlantirishning o'ziga xos xususiyatlari. CyberLeninka.
