RAQAMLI TA’LIM MUHITLARIDA KIBERXAVFSIZLIK MASALALARI
Keywords:
kiberxavfsizlik, raqamli ta’lim muhitlari, axborot xavfsizligi, uzluksiz ta’lim, onlayn ta’lim platformalari, kibergigiyena, parol siyosati, phishing va social engineering, TryHackMe, HackTheBox, akademik halollik, raqamli texnologiyalar, kiberxavfsizlik madaniyati.Abstract
Mazkur maqolada raqamli ta’lim muhitlarining jadal rivojlanish i sharoitida yuzaga kelayotgan kiberxavfsizlik muammolari chuqur o‘rganiladi. Bugungi kunda ta’lim jarayonida internet-resurslardan keng foydalanilayotganligi, masofaviy va onlayn o‘qitish tizimlarining keng qo‘llanilishi, elektron hujjatlar aylanmasi, raqamli baholash vositalari va bulutli texnologiyalarning joriy etilishi raqamli xavfsizlikni ta’minlashni dolzarb masalaga aylantirmoqda. Ayniqsa, oliy ta’lim muassasalarida talabalar va pedagoglarning shaxsiy ma’lumotlari, o‘quv resurslari va elektron tizimlarning himoyalanish darajasi past bo‘lsa, bu butun ta’lim jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Maqolada kiberxavfsizlik tahdidlarining asosiy turlari–phishing, social engineering, zararli dasturlar, parol siyosatidagi zaifliklar, ma’lumotlar sızdirilishi, tarmoq hujumlari – ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi.References
Касымов, А.К. Kiberxavfsizlik asoslari. 2022. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti.
Tariq, A., & Niazi, M. Cybersecurity in Digital Education: Risks, Prevention, and Policies. Springer. 2021.
Kaspersky Security Bulletin. Threat predictions for education systems. [https://www.kaspersky.com], 2023.
Cisco Networking Academy. Cybersecurity Essentials Course. [https://www.netacad.com]
TryHackMe & HackTheBox – Kiberxavfsizlikni amaliy mashg‘ulotlar orqali o‘qitish uchun interaktiv platformalar.
Bobokalonov, M.M. Axborot xavfsizligi va raqamli madaniyat. 2023. Samarqand davlat universiteti nashriyoti.
ISO/IEC 27001 – Information Security Management Systems (ISMS) standarti, xalqaro axborot xavfsizligi normalari.
Qodirov, Z.X. Oliy ta’limda raqamlashtirish va uning xavfsizlik talablari. 2021. O‘zbekiston Milliy universiteti ilmiy to‘plami.
National Institute of Standards and Technology (NIST).2020. Framework for Improving Critical Infrastructure Cybersecurity.
UNESCO IITE 2021. Cybersecurity and privacy for online and blended learning environments. [https://iite.unesco.org]
