TANA A’ZOLARINING LINGVOKOGNITIV TADQIQOTLAR OB’YEKTI SIFATIDA TUTGAN O‘RNI
Keywords:
lingvokognitiv tahlil, somatik birlik, oyoq konsepti, antropotsentrizm, lisoniy model, tana a‘zolari, kontseptual metafora, milliy-madaniy tafakkur, semantik guruhlar, lisoniy nomlash.Abstract
Mazkur maqolada tana a‘zolarining, xususan, ―oyoq‖ kabi somatik
birliklarning lingvokognitiv tadqiqotlar ob‘ekti sifatida tutgan o‗rni tahlil etiladi.
Antropotsentrik yondashuv asosida inson tanasi va uning qismlari orqali til egalarining
dunyoqarashi, milliy-madaniy tafakkuri va bilish jarayonlari aks ettiriladi. Tadqiqotda tana
a‘zolarining til birliklari tarkibida qanday majoziy, funksional va kognitiv yuklama bilan
voqelanishi ko‗rsatib o‗tiladi. Xususan, ―oyoq‖ konsepti turli madaniy kontekstda harakat,
masofa, tayanch va emotsional holat kabi ma‘nolarni anglatuvchi konseptual metaforalar
vositasida tahlil qilinadi. Maqolada somatik leksik birliklarning lisoniy modellardagi o‗rni,
ularning asosiy/asosiy bo‗lmagan a‘zolar sifatidagi tasnifi hamda juftlik belgisi asosida
semantik guruhlarga ajratilishi ko‗rib chiqiladi. Olamning lisoniy tasviri doirasida inson
tanasi orqali shakllanadigan kontseptual bilimlar sistemasi yoritiladi.
References
Стернин И.А., Попова З.Д. Когнитивная лингвистика. М.: АСТ; Восток-Запад,
С. 61.
Лаенко, Л.В. Категория ментальной репрезентации: результаты теоретического и
методического поиска/Л.В. Лаенко// Вестник ВГУ, Серия : Лингвистика и
межкультурная коммуникация. - 2006, № 1. - С. 5 - 12.
Апресян, Ю. Д. Избранные труды /Ю. Д. Апресян. - Том 1. Лексическая
семантика. - М.: Языки русской культуры ; «Восточная литература» РАН, 1995.-
с.
Булыгина,Т. В. Языковая концептуализация мира (на материале русской
грамматики) / Т. В. Булыгина, А. Д. Шмелев. — М.: Школа «Языки русской
культуры», 1997. — 576 с.
Маковский, М. М. Сравнительный словарь мифологической символики в
индоевропейских языках: образ мира и миры образов / М. М. Маковский. - М. :
Гуманит, ВЛАДОС, 1996.-416 с.
Проскурин, С. Г. Семиотика индоевропейской культуры. История языка. С. Г.
Проскурин, Концептуальные системы в индоевропейском языке и культуре.
Проблема «Коды» и «Тексты». Новосибирск: Изд-во «Экор», 1992. 242 с.
Туарменская, А. В. Когнитивные аспекты восприятия и категоризации
пространственного опыта (на материале английских фразеологизмов со словами,
обозначающими части тела человека): автореф. Дис .канд. филол. наук: 10.02.04 /
А. В. Туарменская. -М., 2006. -25 с.
Крейдлин, Г. Е. Невербальная семиотика: Язык тела и естественный язык / Г. Е.
Крейдлин. – М.: Новое литературное обозрение, 2002. 592 с.
Клевцова,О. Б. Концепт «человек телесный»: когнитивное моделирование и
переносы (на материале сопоставительного анализа древнерусского и
древнеанглийского языков) : автореф. дис. канд. филол. наук: 10.02.20 / О. Б.
Клевцова. - Тюмень, 2007. - 25 с.
Щирова, В. С. Соматические фразеологизмы немецкого языка в когнитивно
дискурсивном аспекте : автореф. дис. ...канд. филол. наук: 10.02.04 / В. С.
Щирова. - Тамбов, 2005. - 24 с.
Кременецкая, И. В. Структурно-семантические особенности английских
существительных, обозначающих лицо и его части. М.: 1997. 17 с.
Соловьева, Е. А. Концепты heart / mind / soul как объекты
лингвокультурологического анализа / Е. А. Соловьева // Ethnohermeneutik und
Antropologik / Hrsg.von E. A. Pimenova, M. V. Pimenova. - Landau : Verlag
Emprische Padagogik, 2004. - S. 147—160.
Щирова, В. С. Соматические фразеологизмы немецкого языка в когнитивно
дискурсивном аспекте : автореф. дис. ...канд. филол. наук: 10.02.04 / В. С.
Щирова. - Тамбов, 2005. - 24 с.
Хлыстова, В. Г. Функционально-структурная и семантическая характеристика
кинематических речений, отражающих коммуникативный аспект кинесики (на
материале английского языка) : автореф. дис. .канд. филол. наук: 10.02.04 / В. Г.
Хлыстова. — Нижний Новгород, 2005. -22 с.
Зуева, Е. А. Вербализация паралингвистических актов в художественном тексте
современной немецкой литературы, автореф. дис. канд. филол. наук: 10.02.04 / Е.
А. Зуева. — Белгород, 2005. — 19 с.
Крейдлин, Г. Е. Семантическая структура слова плечи и его производных. Г. Е.
Крейдлин. А.Б. Летучий, Московский лингвистический журнал. М.: Изд. центр
РГГУ, 2005. - Том 8. - №2. - С. 48-67
Лымарева, М. С. Объективизация концепта KOPF в немецком языке: автореф.
дис. канд. филол. наук: 10.02.04 / М.С. Лымарева. - Барнаул, 2006. - 19 с.
Нестерова,М. Г. Вербализация концептосферы HUMAN FACE в американской
языковой картине мира : автореф. дис. ...канд. филол. наук: 10.02.04 / М. Г.
Нестерова. - Владивосток, 2007. — 29 с.
Зибров, Д. А. Концепт СЕРДЦЕ в аспекте концептуальной систематики языка.
Иркутск, 2009. 20 с.
