Qog’oz ishlab chiqarish jarayonida tabiiy gazni tejashning avtomatlashtirilgan tizimi loyihasi
Keywords:
qog‗oz ishlab chiqarish, tabiiy gazni tejash, avtomatlashtirilgan tizim, PLK, SCADA, energiya samaradorligi, sanoat avtomatikasi, texnologik jarayonlar, gaz oqimini nazorat qilish, texnoiqtisodiy samaradorlik.Abstract
Sanoat korxonalarida energiya resurslarining tejab-tergab ishlatilishi
zamonaviy ishlab chiqarishning muhim talablaridan biridir. Ayniqsa, yuqori haroratda
ishlov beriladigan texnologik jarayonlarga ega bo‗lgan qog‗oz ishlab chiqarish
korxonalarida tabiiy gazning sarfi katta miqdorni tashkil etadi. Ushbu maqolada qog‗oz
ishlab chiqarish liniyasida tabiiy gazni tejashga qaratilgan avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi loyihasi muhokama qilinadi. Tizimning tuzilishi, ishlash prinsipi, dasturiy va
apparat vositalari, shuningdek ularni ishlab chiqarishga joriy qilish, montaj qilish va ishga
tushirish bosqichlari tahlil qilinadi. Bundan tashqari, real ishlab chiqarish sharoitida
tizimning samaradorligi, iqtisodiy va ekologik foydasi haqida ma‘lumotlar keltiriladi.
Tizimga o‗rnatilgan avtomatik datchiklar, PLK (programmable logic controller), va
SCADA tizimi orqali nazorat jarayonlari to‗liq raqamlashtirilgan holda amalga oshiriladi.
Loyiha natijasida gaz sarfini 15–20% gacha kamaytirish, inson omiliga bog‗liq
xatoliklarni bartaraf etish va umumiy ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga
erishiladi. Mazkur avtomatlashtirish yechimi sanoatning boshqa energetik yo‗nalishlarida
ham tatbiq qilinishi mumkinligi bilan ahamiyatlidir.
References
Gafurov A.M., Xolmatov S.S. "Avtomatik boshqaruv tizimlari", Toshkent: "Fan va
texnologiya", 2019.
Karimov M.K. "Energiya resurslarini tejash va ularni avtomatlashtirilgan boshqaruvi",
Toshkent: TATU, 2020.
Muhammadjonov B.O. "Sanoat texnologik jarayonlarini avtomatlashtirish", Toshkent:
Innovatsiya, 2021.
ISO 50001:2018 — Energy management systems — Requirements with guidance for
use.
Siemens AG. "PLC va SCADA tizimlari: nazariyasi va amaliy qo‗llanilishi", Texnik
qo‗llanma, 2022.
Uskunalar pasporti va ishlab chiqaruvchi firmalarning texnik hujjatlari (Flowmeter,
Pressure Sensor, PLC va boshqalar).
Qodirov R.J., Xaitov A.K. "Qog‗oz ishlab chiqarish texnologiyasi", Toshkent: Oliy
o‗quv yurti nashriyoti, 2018.
Rakhimov S.S. "Raqamli sanoat va aqlli boshqaruv tizimlari", Toshkent: "Iqtisodiyot",
ABB, Schneider Electric, Siemens — Rasmiy texnik hujjatlar va foydalanuvchi
qo‗llanmalari.
