ARXEOLOGIK YODGORLIKLARNI O’RGANISHDA ZAMONAVIY USULLAR: SURXONDARYO MISOLIDA
Keywords:
Surxondaryo, arxeologik yodgorliklar, muhofaza qilish, raqamli hujjatlashtirish, 3D skanerlash, GIS xaritalash, himoya infratuzilmasi, barqaror turizm, madaniy meros, xalqaro hamkorlik, yodgorliklarni boshqarish, virtual muzey, madaniy diplomatiya.Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekistonning Surxondaryo viloyati misolida
arxeologik yodgorliklarni tartibga solish va saqlashning zamonaviy usullari ko‘rib
chiqiladi. Surxondaryoda qadimiy buddist monastirlari, yunon-baqtriya aholi punktlari,
islom meʼmoriy majmualari, ilk oʻrta asr inshootlari joylashgan boʻlib, bularning barchasi
tabiatni muhofaza qilish va boshqarishda ilgʻor yondashuvlarni talab qiladi. Maqolada 3D
skanerlash, dron xaritalash va yodgorlik hujjatlari va monitoringi uchun GIS tizimlari kabi
raqamli texnologiyalarni qo'llash ta'kidlangan. Bundan tashqari, himoya infratuzilmasini
rivojlantirish, sayyohlarning nazorat qilinadigan kirish imkoniyati, jamoatchilikni
xabardor qilish kampaniyalari va arxeologik ob'ektlarni barqaror turizmga
integratsiyalashuvi muhokama qilinadi. Shuningdek, xalqaro hamkorlik, qonunchilik
asosida yodgorliklarni himoya qilish, virtual tarzda taqdim etish muhimligi ta’kidlanadi.
Maqolada Surxondaryo misolida arxeologik merosni asrab-avaylash va targ‘ib etishni
kelajak avlodlar uchun qanday zamonaviy uslublar ta’minlashi ko‘rsatilgan.
References
Axmedov B. (2021). O‘zbekiston arxeologik yodgorliklari va ularni muhofaza
qilishning zamonaviy usullari. Toshkent: «Fan» nashriyoti.
Jo‘rayev S. (2019). Surxondaryo hududidagi qadimiy arxeologik obidalar. Termiz:
Surxondaryo ilmiy izlanish markazi nashriyoti.
Islomov R. (2020). O‘zbekiston hududidagi tarixiy obidalar va ularning ilmiy
ahamiyati. Samarqand: «Afrosiyob» ilmiy nashriyoti.
Mavlonov O.O. (2018). Madaniy meros obyektlarini zamonaviy saqlash va boshqarish
texnologiyalari. Toshkent: Sharq nashriyoti.
